Azərbaycanda hər il iyul ayının 22-si Milli Mətbuat Günü kimi böyük qürur və təntənə ilə qeyd olunur. Bu tarix sadəcə təqvimdəki adi bir gün deyil; xalqımızın maariflənmə, özünüdərk və azad söz uğrunda mübarizəsinin başladığı müqəddəs bir dönüm nöqtəsidir. 1875-ci il iyulun 22-də böyük maarifçi, alim və fədakar ziyalı Həsən bəy Zərdabi tərəfindən Bakıda ana dilimizdə ilk qəzet olan "Əkinçi" nəşr olunmağa başladı. Bu, bütün Qafqazda və Şərq aləmində ana dilində çıxan ilk mətbu orqanlardan biri idi. O dövrdə çar Rusiyasının sərt senzurası, cəhalət və savadsızlıq mühitində doğma dildə qəzet çıxarmaq inanılmaz dərəcədə çətin bir iş idi. Həsən bəy Zərdabi bu yolda böyük maneələrlə üzləşdi. Hər cümlə, hər məqalə çar məmurlarının nəzarətindən keçməli idi. Qəzetin nəşri üçün vəsait çox az idi, Həsən bəy öz şəxsi imkanlarını və böyük fədakarlığını ortaya qoymuşdu. Ərəb qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə hürufat (şrift) tapmaq və çapa hazırlamaq böyük əzm tələb edirdi. Bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, "Əkinçi" işıq üzü gördü və Azərbaycan xalqının mədəni həyatında inqilab etdi. Qəzetin adı təsadüfən "Əkinçi" seçilməmişdi. Bir tərəfdən bu ad çar hakimiyyətinin diqqətini çəkməmək üçün "təsərrüfat qəzeti" təəssüratı yaradırdı. Digər tərəfdən isə Həsən bəy Zərdabi xalqın şüurunda maarif toxumları səpmək istəyirdi. Nəşr olunduğu qısa müddətdə — 1875-ci ildən 1877-ci ilin sentyabrına qədər — "Əkinçi"nin cəmi 56 nömrəsi çıxdı. Rusiya-Osmanlı müharibəsinin başlaması və çar hökumətinin Türk-Müsəlman xalqlarının oyanışından qorxması səbəbindən qəzet bağlandı. Həsən bəy Zərdabi isə polis nəzarətinə götürüldü və Bakıdan uzaqlaşdırıldı.
Ancaq "Əkinçi" öz tarixi missiyasını yerinə yetirmişdi. Azərbaycan mətbuatının bünövrəsini qoydu və Azərbaycan dilinin milli mətbuat dili kimi formalaşmasında əvəzsiz rol oynadı. Bu gün Azərbaycan mətbuatı böyük bir inkişaf yolu keçib. Şübhəsiz ki, milli mətbuatımızın bərpası, inkişafı və söz azadlığının təmin olunmasında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müstəsna və tarixi xidmətləri olmuşdur.
Ulu Öndər Heydər Əliyev mətbuatın cəmiyyətdəki roluna həmişə yüksək qiymət vermiş, jurnalistləri "cəmiyyətin güzgüsü" adlandırmışdır. Məhz onun rəhbərliyi ilə 1998-ci ildə Azərbaycanda mətbuat üzərindən senzura tamamilə ləğv edildi. Bu addım azad sözün, demokratik dəyərlərin və müstəqil jurnalistikanın inkişafına böyük təkan verdi. Heydər Əliyevin qərarları ilə media vasitələrinə dövlət qayğısı artırıldı, mətbuatın maddi-texniki bazası gücləndirildi və 22 İyul — Milli Mətbuat Günü rəsmi olaraq dövlət səviyyəsində geniş qeyd olunmağa başladı.
Bu gün Həsən bəy Zərdabinin yandırdığı o ilk maarif çırağı, Ulu Öndər Heydər Əliyevin formalaşdırdığı azad mətbuat ənənələri ilə daha da gur yanır. 22 İyul — həm zəngin tariximizə ehtiram, həm də dürüst, obyektiv və vətənpərvər jurnalistika prinsiplərinə sadiqlik günüdür. Həsən bəy Zərdabidən başlayaraq mətbuatımızın inkişafında əməyi olan bütün fədakar insanları ehtiramla yad edirik!
Nicat Ələkbərov,
YAP Şahbuz rayon təşkilatının sədri
