Hər il 22 iyul tarixinin Azərbaycanda Milli Mətbuat Günü kimi qeyd olunması xalqımızın zəngin jurnalistika ənənələrinə, milli mətbuatın cəmiyyətin inkişafındakı roluna verilən yüksək dəyərin ifadəsidir. Bu tarix 1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi və ziyalı Həsən bəy Zərdabinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan dilində nəşr olunan ilk qəzet – “Əkinçi”nin işıq üzü görməsi ilə bağlıdır. “Əkinçi” yalnız bir mətbu orqan deyil, milli düşüncənin, maarifçiliyin, azad fikrin və milli özünüdərkin əsasını qoyan tarixi hadisə idi. Məhz buna görə də 22 iyul təkcə jurnalistlərin peşə bayramı deyil, eyni zamanda Azərbaycan xalqının milli-mənəvi inkişaf yolunun mühüm mərhələlərindən biri kimi dəyərləndirilir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin “Milli mətbuatımızın inkişaf mərhələləri Azərbaycan xalqının azadlıq, müstəqillik uğrunda mübarizə tarixinin tərkib hissəsidir. “Əkinçi”dən üzü bəri azadlıq, demokratiya, müstəqillik uğrunda mücadilə dərslərini biz milli mətbuatımızın səhifələrindən öyrənmişik” fikri Azərbaycan mətbuatının tarixi missiyasını dolğun şəkildə ifadə edir. Doğrudan da, milli mətbuatımız yarandığı gündən xalqın maariflənməsi, milli şüurun formalaşması, dövlətçilik ideyalarının təbliği və milli həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində misilsiz xidmətlər göstərmişdir.
XIX əsrin sonlarında nəşr olunan “Əkinçi”, “Ziya”, “Kəşkül”, “Şərqi-Rus”, “Molla Nəsrəddin”, “Füyuzat”, “Həyat”, “İrşad” kimi mətbu orqanlar xalqın maariflənməsinə, cəhalətə qarşı mübarizəyə, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına böyük töhfələr vermişdir. Bu nəşrlər Azərbaycan cəmiyyətində müasir düşüncə tərzinin formalaşmasına, milli ideologiyanın inkişafına və ziyalı təbəqəsinin yetişməsinə mühüm təsir göstərmişdir. Onların səhifələrində səsləndirilən ideyalar sonralar xalqımızın azadlıq və müstəqillik uğrunda mübarizəsinin ideoloji əsaslarından birinə çevrilmişdir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə də mətbuat dövlət quruculuğu prosesində fəal iştirak etmiş, demokratik dəyərlərin təbliğində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Lakin sovet hakimiyyəti illərində mətbuat ideoloji çərçivəyə salınsa da, milli jurnalistika ənənələri tamamilə itirilməmiş, peşəkarlıq məktəbi formalaşmış, Azərbaycan dilinin inkişafı istiqamətində mühüm işlər görülmüşdür.
XX əsrin sonlarında Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra milli mətbuat yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Bu dövrdə ölkədə söz və fikir azadlığının təmin olunması, demokratik media mühitinin formalaşdırılması dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. Xüsusilə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra mətbuatın inkişafı üçün hüquqi və institusional baza yaradıldı.1998-ci ildə senzuranın ləğv edilməsi Azərbaycan mətbuatı tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Bu mühüm qərar jurnalistlərin daha sərbəst fəaliyyət göstərməsinə, cəmiyyətdə obyektiv informasiyanın yayılmasına və medianın inkişafına geniş imkanlar yaratdı. Sonrakı illərdə mətbuatın maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi, media nümayəndələrinin sosial müdafiəsinin yaxşılaşdırılması və qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi istiqamətində ardıcıl addımlar atıldı.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu media siyasəti bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Müasir dövrdə informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması, peşəkar jurnalistikanın inkişaf etdirilməsi, media sahəsində islahatların həyata keçirilməsi və rəqəmsal transformasiyanın dəstəklənməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir. Medianın İnkişafı Agentliyinin yaradılması, media qanunvericiliyinin müasirləşdirilməsi, jurnalistlərin peşəkarlığının artırılması və informasiya mühitinin sağlamlaşdırılması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər milli mətbuatın yeni çağırışlara uyğun inkişafını təmin edir.
Azərbaycan mediası Vətən müharibəsi dövründə və sonrakı mərhələdə öz peşəkarlığını və vətənpərvərliyini bir daha nümayiş etdirdi. 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı jurnalistlər cəbhədən operativ məlumatlar çatdırmaqla yanaşı, Ermənistanın dezinformasiya kampaniyasına qarşı mübarizədə fəal iştirak etdilər. Xarici auditoriyanın düzgün məlumatlandırılması, Azərbaycanın haqq səsinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması və informasiya müharibəsində qazanılan uğurlar milli mətbuatın potensialını bir daha ortaya qoydu.
İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinin, Böyük Qayıdış proqramının və Qarabağda həyata keçirilən layihələrin işıqlandırılması da bu gün Azərbaycan mediasının əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biridir. Jurnalistlər regionda baş verən dəyişiklikləri, yeni yaşayış məntəqələrinin salınmasını, infrastruktur layihələrini və sosial inkişaf proseslərini mütəmadi olaraq ictimaiyyətə çatdırırlar.
Müasir dövrdə informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı media qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirir. Rəqəmsal platformaların geniş yayılması xəbər istehsalı və yayımı prosesini tamamilə dəyişib. Bununla yanaşı, saxta xəbərlər, informasiya manipulyasiyası və kibertəhlükələr kimi yeni çağırışlar da meydana çıxıb. Bu şəraitdə peşəkar jurnalistikanın prinsiplərinə sadiqlik, faktların dəqiq yoxlanılması, obyektivlik və operativlik daha da böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Bu gün Azərbaycan mediası həm ənənəvi, həm də rəqəmsal platformalarda fəaliyyətini uğurla davam etdirərək dövlətçilik maraqlarının qorunmasına, milli-mənəvi dəyərlərin təbliğinə, ictimai rəyin formalaşdırılmasına və cəmiyyətin maarifləndirilməsinə mühüm töhfələr verir. Eyni zamanda, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun möhkəmləndirilməsi, Azərbaycanın uğurlarının dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində media nümayəndələrinin fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Bu il Azərbaycan milli mətbuatı özünün 151 illiyini qeyd edir. Bir əsrdən artıq inkişaf yolu keçən milli mətbuatımız bütün dövrlərdə xalqın maraqlarına xidmət edib, milli birlik və həmrəyliyin möhkəmlənməsinə, dövlətçilik ənənələrinin yaşadılmasına, müstəqillik ideyalarının qorunmasına öz töhfəsini verib. Bu zəngin irs bu gün də uğurla davam etdirilir və yeni nəsil jurnalistlər tərəfindən daha da inkişaf etdirilir.
22 İyul – Milli Mətbuat Günü münasibətilə bütün media nümayəndələrini təbrik edir, onlara məsuliyyətli və şərəfli fəaliyyətlərində yeni uğurlar arzulayırıq. Əminliklə demək olar ki, Azərbaycan milli mətbuatı bundan sonra da peşəkarlıq, obyektivlik və vətənpərvərlik prinsiplərinə sadiq qalaraq ölkəmizin inkişafına, cəmiyyətin maariflənməsinə və dövlətçilik maraqlarının qorunmasına layiqli töhfələr verməyə davam edəcəkdir.
Ramil Mirzəyev,
YAP Xətai rayon təşkilatının sədri
