Fiziki fəaliyyət günün istənilən vaxtında yaxşıdır, lakin səhər və axşam onlar müxtəlif məqsədlərə xidmət edə bilər.
Əksər insanlar nə vaxt məşq edəcəyini iş cədvəlinə əsasən seçirlər və ya ailə məsələlərindən zaman ayıra bildikdə məşqlə məşğul olurlar. Son onillikdə alimlər çoxlu araşdırmalar aparmışlar və göstərmişlər ki, bu qərar xarici məhdudiyyətlərdən deyil, təlimin məqsədlərindən asılı olmalıdır.
Son tədqiqatlar göstərir ki, idmanın effektivliyi günün vaxtından asılıdır.
Yeni randomizə edilmiş nəzarətli sınaq təkcə günün vaxtının məşq performansına təsir etdiyinə dair güclü sübutlar təqdim etmir. Bu, həmçinin günün müxtəlif vaxtlarında müxtəlif məşqlərin bədənə necə təsir etməsində fərq olduğunu göstərir və bu fərq həm də cinsdən asılıdır.
Bu araşdırmanın müəllifləri həftədə dörd günü əhatə edən RISE məşq proqramını hazırlayıblar. Proqrama 60 dəqiqəlik çəki məşqi, interval sprint məşqi, gərmə məşqi və dözümlülük məşqi daxil edilib.
Tədqiqatçılar 30 qadın və 26 kişini təcrübəyə cəlb etdilər. Onların yaşı 25-55 arasında idi. Onların hamısı sağlam, çox aktiv, siqaret çəkməyən və normal çəkidə idilər. 12 həftə ərzində onlar təlimçinin rəhbərliyi altında RISE proqramı çərçivəsində məşq ediblər.
Çərşənbə, şənbə və bazar istirahət günləri idi. İştirakçılar gündə hər kiloqram bədən çəkisi üçün 1,1-1,8 qram protein qəbulu ilə xüsusi hazırlanmış yemək planına əməl etdilər.
Qadınlar və kişilər əvvəlcədən təsadüfi olaraq iki rejimdən birinə təyin edilmişdir: yalnız səhər məşqi (60 dəqiqə 06:30-08:30 arasında) və ya axşam (18:00 ilə 20:00 arasında 60 dəqiqə) .
“Səhər məşqləri” alanlar məşqdən sonra səhər yeməyi yedilər və bundan sonra dörd saatlıq fasilələrlə daha üç dəfə yemək yedilər. Axşamlar idman edənlər, məşqdən əvvəl və sonra gündə üç dəfə dörd saatlıq fasilələrlə yemək yeyirdilər.
Bundan əlavə, iştirakçıların qan təzyiqi, arterial sərtlik, bədən yağının paylanması və faizi, insulin və xolesterin səviyyələri daxil olmaqla müxtəlif sağlamlıq göstəriciləri ölçülüb. İştirakçılar əhval dəyişikliklərini və toxluq hisslərini qiymətləndiriblər.
Məsələn, sınaq zamanı bütün qadın iştirakçılarda ümumi bədən piyində, həmçinin qarın və omba nahiyəsində piylərin azalması, qan təzyiqinin azalması müşahidə olunub. Amma ən çox bu irəliləyişlər səhərlər “məşq” edən qadınlarda nəzərə çarpıb. Eyni zamanda, yalnız "axşam məşqləri" qrupundan olan kişilərdə "pis" xolesterol, qan təzyiqi səviyyəsində azalma baş verib, onlarda oksigen mübadiləsi yaxşılaşıb. Alimlər belə nəticəyə gəliblər ki, qarın yağını azaltmaq və qan təzyiqini aşağı salmaq, eləcə də ayaq əzələlərinin gücünü artırmaqda maraqlı olan qadınlar səhər idman etməyi düşünməlidirlər. Eyni zamanda, yuxarı bədənin əzələ gücünü, enerji və dözümlülüyü artırmaq, həmçinin ümumi əhval-ruhiyyəni və iştahı tənzimləməklə maraqlanan qadınlar axşam məşqlərini seçməlidirlər. Axşam məşqləri həm də ürək və metabolik sağlamlığı, eləcə də emosional rifahı yaxşılaşdırmaqda maraqlı olan kişilər üçün idealdır. Yeni işin nəticələri “Frontiers in Physiology” elmi jurnalında dərc olunub.
Nubar Süleymanova, “İki sahil”
