Müasir Azərbaycan  müstəqillik  illərində mürəkkəb və eyni zamanda şərəfli yol keçərək dünya iqtisadi sistemində mövqeyini möhkəmləndirmiş, inkişaf etmiş qüdrətli dövlətlərlə eyni səviyyədə  yer almışdır. 1990-cı illərin sonlarında  Ermənistan tərəfindən hərbi təcavüzə məruz qalması, erməni millətçiliyinin soyqırımı nəticəsində respublika ərazisinin 20 faizinin işğalı, bir milyon azərbaycanlının öz yurd-yuvasından didərgin düşməsi ilə vəziyyətin ifrat dərəcədə ağırlaşmasına  baxmayaraq ulu öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi altında ölkəmiz böhrandan çıxdı, taleyüklü problemlərin həlli istiqamətində inamlı addımlar atıldı. Dövlət müstəqilliyimizin dayanıqlılığı,  siyasi sabitlik təmin edildi.

Bazar iqtisadiyyatı yolu ilə  dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyanı  inkişafın əsas istiqaməti kimi  müəyyənləşdirən Ulu Öndər  bunun üçün təkmil  konsepsiya hazırladı,  özəl sektorun  formalaşdırılması yollarını  müəyyənləşdirdi. Görülən  təsirli tədbirlər  nəticəsində tədricən iqtisadi böhrandan çıxan Azərbaycanda sosial islahatların  tətbiqi üçün etibarlı baza yarandı. Azərbaycanın karbohidrogen ehtiyatlarının xalqın maraqlarına sərf olunmasını   müdrikcəsinə  əsaslandıran ulu öndər Heydər Əliyevin hazırladığı neft strategiyasının həyata keçirilməsində  uğurlu mərhələ olan “Əsrin müqaviləsi”nin  imzalanması ölkə iqtisadiyyatının inkişafını sürətləndirən genişmiqyaslı iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi üçün zəmin yaratdı. Sovet dönəmindən qalmış inzibati amirlik üsul-idarəsinin yeni sərbəst rəqabət münasibətləri ilə əvəzlənməsi üzrə həyata keçirilən  dəyişikliklər, dövlət mülkiyyətinin özəlləşdirilməsi və yeni mülkiyyət münasibətlərinin formalaşdırılması, torpaq islahatlarının aparılması, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması, dövlət idarəçiliyinin müasir meyarlara uyğun  təkmilləşdirilməsi kimi  vəzifələr “Azərbaycan 2020:  gələcəyə baxış” İnkişaf Konsepsiyasında  əksini tapdı.

2009-cu ildən başlayan  qlobal iqtisadi böhran şəraitində belə Azərbaycan iqtisadiyyatında  artımın qeydə alınması  düşünülmüş  islahatların, strateji kursun uğurla nəticələnməsini şərtləndirdi. Neft gəlirlərinin qeyri-neft sektoruna yönəldilməsi ilə  özəl sahənin inkişafında önəmli nailiyyətlər qazanıldı. ÜDM-in 3 dəfə artırılması kimi çağırışların həlli ilə  valyuta ehtiyatlarının artırılması,  qeyri-neft sektorunda yeni istehsal sahələrinin, iş yerlərinin açılması, istehsalın, nəqliyyat və kommunal infrastrukturun yenilənməsi ölkəmizin dinamik və dayanıqlı yüksəlişinə təkan verdi.

Əhalinin sosial müdafiəsi sisteminin qabaqcıl beynəlxalq standartlara uyğun yenidən qurulması, uğurlu sosial siyasətin tətbiqi ilə  yoxsulluğun səviyyəsi  5 faizədək aşağı salındı, əməkhaqqı və pensiyalar dəfələrlə artırıldı. Ölkənin sosial-iqtisadi sistemində  əldə olunan nailiyyətlərin “Fitch Ratings”, “Moody’s”, “Standard & Poor’s” kimi beynəlxalq reytinq  agentlikləri tərəfindən  sabit qiymətləndirilməsi, Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası tərəfindən hazırlanan “Doing Business”in sənədlərində,  Dünya İqtisadi Forumunun “Qlobal Rəqabətlilik Hesabatı”nda Azərbaycanın Müstəqil Dövlətlər Birliyi və region ölkələri arasında lider mövqeyinə yüksəlməsi aparılan  islahatların məntiqi nəticəsi  kimi dəyərləndirildi. Azərbaycan Dünya Bankının adambaşına düşən Ümumi Milli Gəlir təsnifatına görə “yuxarı orta gəlirli ölkələr kateqoriyası”na daxil olaraq BMT İnkişaf Proqramının İnsan İnkişafı ilə bağlı hesabatına əsasən, “orta insan inkişafı ölkələri qrupu”nu tərk edərək, “yüksək insan inkişafı” ölkələri qrupu”na yüksəlmişdir.

Ölkəmizin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyması kimi dəyərləndirilən   “Azərbaycan - 2020: gələcəyə baxış” İnkişaf Konsepsiyasında nəzərdə tutulan vəzifələr  qarşıdakı on illər üçün nəzərdə tutulduğundan  daha dəqiq, mükəmməl olmaqla dünya siyasətinə uyğun qlobal və  yerli çağırışları əks etdirir. Növbəti illərdə dünya üzrə ticarətin istehsala nəzərən daha yüksək sürətlə artacağının, qloballaşma ilə birlikdə regional inteqrasiyaların da genişlənəcəyinin  gözlənildiyi  bir zamanda  müasir çağırışlara  qoşulmaqla risk və təhlükələrə qarşı tədbirlər görən respublikamızda  yeni standartlara uyğun konsepsiyanın tətbiqi istiqamətində önəmli addımlar atılır. İstehsal texnologiyasının tətbiqi ilə qlobal və regional səviyyədə rəqabətə davamlılığının təmini üçün yeni istehsal sahələrinin formalaşdırmasına,  yerli xammallardan istifadə  etməklə  daxili bazarın tələbatını ödəmək, dünya bazarlarında yüksək mövqe  tutmaq kimi vəzifələr  perspektiv üçün nəzərdə tutulan  amillərdir.

“Bu gün Azərbaycan dünya miqyasında seçilmiş ölkələrdəndir, ləyaqətli ölkədir, müstəqil siyasət aparan ölkədir. Bizim gücümüzün mənbəyi Azərbaycan xalqıdır və güclü iqtisadiyyatdır. Çünki əgər biz iqtisadi müstəqilliyi təmin etməsəydik, başqa ölkələrdən asılı vəziyyətə düşə bilərdik və düşəcəkdik. Necə ki, indi biz bəzi ölkələri görürük. Əgər özü-özünü təmin edə bilmirsə, bunun başqa yolu yoxdur, gərək başqasının iradəsi ilə hərəkət etsin” söyləyən Prezident İlham Əliyev  ölkə iqtisadiyyatının müstəqilliyini təmin edən islahatları, Azərbaycanın inkişafını  sürətləndirən praqmatik düşüncələri,  uzaqgörən siyasəti ilə də diqqət çəkir.

Hazırda Azərbaycan iqtisadiyyatının vəziyyəti  dinamik və müsbətdir.  Düşünülmüş siyasətin nəticəsidir ki, hətta maliyyə böhranı illərində də Azərbaycan iqtisadiyyatı inkişaf edir. Ümumi daxili məhsul, qeyri-neft sektoru, sənaye istehsalı, kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı artır. İqtisadiyyatın dayanıqlılığını, respublikamızdakı siyasi sabitliyi nəzərə alan xarici investorların ölkəmizə cəlbi  ilə bağlı heç bir problem yoxdur və bu  şəraitdə qeyri-neft sektorunun inkişafı ən mühüm amillərdəndir.

Sahibkarlığa Kömək Milli Fondunun xətti ilə fermerlərə, iş adamlarına   güzəştli kredit verilir, sahibkarların sərbəst fəaliyyəti üçün hüquqi baza təkmilləşdirilir,  özəl sektorda  lazımsız yoxlamaların sayı azaldılır.

Məqsəd iş adamlarının  ilk növbədə Azərbaycana sərmayə qoymalarını təmin etmək,  qeyri-neft sektorunu inkişaf  etdirməklə idxaldan asılılığı minimuma endirməkdir. İri fermer təsərrüfatlarının səmərəli fəaliyyəti üçün  lazımi şəraitin yaradılması  daxili bazarı yerli məhsullarla təmin etməklə,  Azərbaycan brendli, ekoloji cəhətdən təmiz, rəqabətə davamlı məhsulların xarici bazarlara ixracını artırmaqdır. Gəlirli sahə kimi tikinti sektorunda  inşaat işlərinin sürətləndirilməsi də  aktual məsələlərdəndir. Sosial evlərin tikilməsi ilə bu sahədə müəyyən canlanmanın yaranması qarşıdakı illərdə daha böyük həcmdə evlərin tikiləcəyinə inamı artırır.

Son  illərdə ölkədə 70 mindən artıq özəl müəssisə yaradılmış, sosial məsuliyyət olan əhalinin işlə təminatı istiqamətində  önəmli islahatlar aparılmış, sahibkarlara güzəştli şərtlərlə  1 milyard 700 milyon manat kredit verilmişdir. Prezident İlham Əliyevin iş adamlarına diqqətinin nəticəsidir ki,  sahibkarlıq subyektlərində  yoxlamalar 2 il müddətinə dayandırılmış, lisenziya  tələb olunan fəaliyyət növlərinin  sayı 59-dan 37-yə endirilmiş,  dövlət rüsumunun məbləği paytaxtda 2, regionlarda isə 4 dəfə azaldılmışdır.  Lisenziyaların “ASAN xidmət” mərkəzlərində verilməsi ilə iş adamlarını narahat edən süründürməçilik halları aradan qaldırılmışdır.

Ölkəmizin xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi 7, 87 milyard, idxalın həcmi 4, 05, ixracın həcmi isə 3, 82 milyard dollar olmuş, Azərbaycan  163 ölkə ilə   ticarət sahəsində qarşılıqlı əməkdaşlıq etmişdir.

“Doinq Business-2017” hesabatında  ölkəmizin 65-ci pillədə  qərarlaşması  aparılan islahatların məntiqi nəticəsidir. Hesabatda  qeyd olunduğu kimi  Azərbaycan dünyada 3 və daha çox islahat aparan  29 ölkədən biridir. “Xarici  ticarətin aparılması” göstəricisinə görə də fərqlənən ölkəmizin  islahatlar ölkəsi kimi tanınması, iqtisadi böhrandan qorunmaq üçün əlavə təsir imkanlarının tətbiqi  sahəsində  düşünülmüş siyasət aparılması dünya iqtisadi birliyində mövqeyimizi möhkəmləndirir.  Azərbaycanda ixracın təşviqi sistemi yaradılır, dünya bazarına çıxarılan məhsulların keyfiyyəti beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılır.

Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamlarla  vergi sisteminin əsaslı surətdə  yenilənməsi,  biznesdə vergi proseslərinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması,  qeyri-neft məhsullarının istehsalı və ixracının stimullaşdırılması, rəqabət qabiliyyətinin artırılması başlıca vəzifə kimi nəzərdə tutulur.  Özəl sektorun ÜDM-də payının artması, yeni istehsal sahələrinin yaradılması xarici bazarlara  çıxmaq imkanlarını  genişləndirir. Prezident İlham Əliyevin imzaladığı  “Xarici ölkələrə ixrac missiyalarının təşkilinə, xarici bazarların araşdırılması və marketinq fəaliyyətinə, “Made in Azerbaijan” brendinin xarici bazarlarda  təşviqinə, yerli şirkətlərin ixracla bağlı xarici ölkələrdə sertifikat və patent almasına, ixracla  əlaqəli tədqiqat-inkişaf proqram  və layihələrinə çəkilən xərclərin dövlət büdcəsi hesabına ödənilən hissəsinin müəyyənləşdirilməsi və ödənilmə mexanizminin tənzimlənməsi Qaydası”  haqqındakı Fərman dünyada geniş yayılan mütərəqqi  təcrübənin ölkəmizdə tətbiqinə  geniş imkan yaradır.   Bu yeniliyin tətbiqi ilə  Azərbaycanın yerli məhsullarının təbliği  istiqamətində  dəyərli uğurlara  nail olunacaq. Sərgilərdə “Made in Azerbaijan” brendi ilə nümayiş etdirilən  məhsullarımız dünya bazarlarında tanınır və ehtiyac duyulur.

 Qeyri-neft məhsullarının dünya bazarlarına yol açması üçün müxtəlif beynəlxalq sərgilərdə  böyük maraq doğuran  Azərbaycan məhsullarının bilavasitə bir mənbədən təbliği üçün də  kompleks işlər görülür. Çünki  ixrac qabiliyyətli məhsulları özündə birləşdirən “Made in Azerbaijan”ın xətti ilə  insanlar üçün həyati təhlükəli, geni dəyişdirilmiş  məhsullardan fərqli olaraq  ekoloji cəhətdən təmiz, daha keyfiyyətli yerli məhsullarımız xarici bazarlara çıxarılır.

 Bunun üçün dövlət tərəfindən  lazımi imkanlar yaradılır, xarici ölkələrdə patent və sertifikat alınması,  ixracla əlaqəli əhəmiyyətli  layihələrin  həyata keçirilməsi üçün çəkilən xərclərin dövlət tərəfindən ödənilən hissəsinin  mexanizmi tənzimlənir.

 Hazırda  ölkəmizdə  “AzNar” zavodunda istehsal olunan məhsullar ABŞ, Polşa,  Kanada,  Almaniya, Avstraliya, İsrail, Rusiya  və başqa ölkələrə ixrac olunur. Qəbələdəki fındıq zavodunda emal olunmuş məhsullar İtaliya, İspaniya,  Almaniya və digər MDB ölkələrinin bazarlarında  ölkəmizi tanıdır. 700 milyon dollardan çox sərmayə ayrılan  SOCAR-ın Polimer Kompleksinin (Sumqayıt Sənaye Parkı), 2018-ci ildə istifadəyə veriləcək azot gübrələri zavodu kimi iri müəssisələrin, Daşkəsəndə  tikintisi nəzərdə tutulan metallurgiya kompleksinin istismarı ilə ölkəmizin xarici ticarət əlaqələri daha da genişlənəcək. “Made in Azerbaijan” brendinin qarşıdakı illərdəki hədəfi Yaxın Şərq,  Körfəz ölkələri, Asiya və Çindir.

Xuraman İsmayılqızı, “İki sahil”