15 aprel Azərbaycan elmi ictimaiyyəti üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan anım günlərindən biridir. Bu tarix görkəmli oftalmoloq alim, tibb elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının akademiki Zərifə Əliyevanin xatirəsinə həsr olunmuşdur. Onun zəngin elmi fəaliyyəti və humanist baxışları Azərbaycan səhiyyə sisteminin inkişafında mühüm mərhələ təşkil etmiş, xüsusilə oftalmologiya sahəsində fundamental elmi məktəbin formalaşmasına səbəb olmuşdur.Zərifə Əliyevanin həyatı və fəaliyyəti təkcə elmi nailiyyətlərlə deyil, həm də səhiyyənin təşkilati və profilaktik istiqamətlərinin inkişafı ilə sıx bağlıdır. O, Azərbaycan tibb elminin inkişafında yeni yanaşmaların formalaşmasına təkan vermiş, xəstəliklərin müalicəsindən daha çox onların qarşısının alınması prinsipini ön plana çıxarmışdır.
Onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri peşə xəstəliklərinin, xüsusilə göz patologiyalarının tədqiqi olmuşdur. Alim sənaye müəssisələrində çalışan insanların görmə orqanına təsir edən zərərli amilləri dərindən araşdırmış və bu sahədə mühüm elmi nəticələr əldə etmişdir. Bu tədqiqatlar nəticəsində istehsalat mühitində gigiyenik norma və standartların təkmilləşdirilməsi, risk qruplarında mütəmadi oftalmoloji müayinələrin tətbiqi kimi mühüm profilaktik tədbirlər formalaşmışdır.
Azərbaycan səhiyyə sistemində profilaktik təbabətin inkişafı məhz onun elmi yanaşmaları ilə yeni mərhələyə yüksəlmişdir. O, xəstəliklərin erkən diaqnostikasının vacibliyini vurğulamış, sağlamlıq maarifləndirilməsi işlərinin genişləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirmişdir. Bu yanaşma müasir səhiyyə modelinin əsas prinsipləri ilə uyğunluq təşkil edərək, Azərbaycanda profilaktik tibbin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.
Zərifə Əliyeva eyni zamanda güclü elmi məktəb yaratmış bir alim kimi də tanınır. Onun rəhbərliyi altında çoxsaylı gənc həkim və tədqiqatçılar yetişmiş, bu gün Azərbaycan oftalmologiyasının inkişafında mühüm rol oynayan mütəxəssislər formalaşmışdır. Onun elmi məktəbi klinik təcrübə ilə nəzəri biliklərin vəhdətinə əsaslanmış, eksperimental tədqiqatların inkişafına xüsusi önəm vermişdir.
Alimin elmi irsi müasir Azərbaycan səhiyyəsində bu gün də geniş şəkildə tətbiq olunur. Peşə xəstəliklərinin profilaktikası, oftalmoloji skrininq sistemləri, sənaye gigiyenası standartlarının təkmilləşdirilməsi və tibbi maarifləndirmə proqramları onun elmi ideyalarının davamı kimi inkişaf etdirilir. Onun tədqiqatları müasir texnologiyaların tətbiqi şəraitində belə aktuallığını qoruyub saxlayır.
Zərifə Əliyevanin fəaliyyətində humanizm və tibbi etika mühüm yer tutmuşdur. O, həkim peşəsini yalnız peşəkar fəaliyyət kimi deyil, həm də yüksək mənəvi məsuliyyət kimi qiymətləndirmişdir. Xəstəyə fərdi yanaşma, insan həyatına yüksək dəyər verilməsi və sosial ədalət prinsipləri onun elmi və praktik fəaliyyətinin əsasını təşkil etmişdir.
Zərifə Əliyevanin elmi irsi Azərbaycan səhiyyə sisteminin inkişafında fundamental rol oynamışdır. Onun ideyaları yalnız keçmişin elmi nailiyyəti deyil, həm də müasir tibbin inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən mühüm elmi baza kimi çıxış edir. 15 aprel anım günü isə onun xatirəsinin yad edilməsi ilə yanaşı, Azərbaycan tibb elminin keçdiyi inkişaf yoluna nəzər salmaq və gələcək nəsillərə elmi-mənəvi dəyərlərin ötürülməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Ramil Mirzəyev,
YAP Xətai rayon təşkilatı sədri
