16 noyabr 2026 10:02
47

DUBLİN GÖRÜŞLƏRİ: AZƏRBAYCANIN BEYNƏLXALQ MÖVQEYİ, SÜLH GÜNDƏLİYİ VƏ YENİ STRATEJİ TƏRƏFDAŞLIQ İMKANLARI

Avropanın siyasi mərkəzində keçirilən görüşlər Azərbaycanın regional və beynəlxalq proseslərdə artan rolunu, strateji tərəfdaşlıq imkanlarını və sülh gündəliyini bir daha diqqət mərkəzinə gətirdi.

Dünya siyasətində elə görüşlər var ki, onların əhəmiyyəti keçirildiyi məkanla deyil, gələcəyə hesablanmış siyasi mesajları və yaratdığı yeni əməkdaşlıq imkanları ilə ölçülür. Prezident İlham Əliyevin Dublinə səfəri də məhz bu baxımdan diqqət çəkir. Avropanın siyasi liderlərinin bir araya gəldiyi sammitdə Azərbaycanın iştirakı, keçirilən ikitərəfli görüşlər və əldə olunan razılaşmalar ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyini bir daha gündəmə gətirdi.

            2026-cı il noyabrın 12-13-də İrlandiyanın paytaxtı Dublində keçirilən 9-cu Avropa Siyasi Birliyi Sammiti Avropanın təhlükəsizliyi, enerji təminatı, iqtisadi əməkdaşlıq və regional sabitlik məsələlərinin müzakirəsi baxımından mühüm beynəlxalq platforma oldu. Sammitin “Avropa – güclü, təhlükəsiz və əlaqəli” mövzusu Azərbaycanın xarici siyasət prioritetləri ilə də uzlaşırdı. Çünki ölkəmiz enerji təhlükəsizliyi, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri və regional əməkdaşlıq istiqamətlərində Avropa üçün əhəmiyyətli tərəfdaşlardan biridir.

            Sammit çərçivəsində Prezident İlham Əliyev Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski, Moldova Prezidenti Maya Sandu, Bolqarıstanın Baş naziri Rumen Radev, Yunanıstanın Baş naziri Kiriakos Mitsotakis, Çexiyanın Baş naziri Andrey Babiş, Rumıniya Prezidenti Nikuşor Dan, Litva Prezidenti Gitanas Nauseda, Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham və Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koşta ilə görüşlər keçirdi. Bu təmaslarda ikitərəfli münasibətlərin inkişafı, enerji təhlükəsizliyi, ticarət, investisiya, nəqliyyat, humanitar əməkdaşlıq və regional məsələlər müzakirə olundu. Görüşlərin ümumi məzmunu Azərbaycanın Avropa dövlətləri ilə əməkdaşlığının yalnız enerji sahəsi ilə məhdudlaşmadığını, daha geniş strateji istiqamətləri əhatə etdiyini göstərdi.

            Səfərin ən mühüm siyasi hadisələrindən biri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüş oldu.

            Noyabrın 12-də baş tutan görüşdə 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşmaların davamı olaraq Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəliyinin irəlilədilməsi müzakirə edildi. Sərhədlərin delimitasiyası, nəqliyyat və tranzit əlaqələrinin inkişafı, iqtisadi-ticarət münasibətləri, etimad quruculuğu tədbirləri və digər praktiki məsələlər diqqət mərkəzində oldu.

            Xüsusilə TRIPP – Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutunun dəmir yolu və avtomobil yolu komponentlərinin planlaşdırılması, regional tranzit imkanlarının genişləndirilməsi məsələləri müzakirə edildi. Azərbaycanın ərazisi vasitəsilə Ermənistana yük daşımalarının həyata keçirilməsi də müsbət inkişaf kimi qeyd olundu. Rəsmi məlumata əsasən, 2025-ci ilin noyabrından etibarən Azərbaycan ərazisi vasitəsilə Ermənistana 105 min ton yük daşınıb.

            Görüşdə elektrik şəbəkələrinin gələcək əlaqələndirilməsi, transsərhəd çayların idarə olunması və ekoloji əməkdaşlıq məsələləri də müzakirə edildi. Bu, sülh prosesinin yalnız siyasi sənədlərlə məhdudlaşmadığını, iqtisadi və praktiki əməkdaşlıq istiqamətində də addımların nəzərdən keçirildiyini göstərir.

            Dublin görüşünün əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması üçün dialoq davam etdirilir, regional kommunikasiyaların açılması və iqtisadi əlaqələrin qurulması məsələləri gündəmdə saxlanılır. Əlbəttə, əldə olunan razılaşmaların real nəticələrə çevrilməsi onların ardıcıl icrasından asılıdır. Bununla belə, siyasi dialoqun davam etməsi regionda uzunmüddətli sülhün təmin olunması baxımından əhəmiyyətlidir.

            Dublin səfərinin digər mühüm tarixi nəticəsi Böyük Britaniya ilə Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması oldu.

            Prezident İlham Əliyevin Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnham ilə görüşündə Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanmış nüsxələri mübadilə edildi. Bu sənəd iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəldilməsini rəsmiləşdirən mühüm siyasi addım oldu.

            Tərəflər 30 ildən artıq davam edən enerji əməkdaşlığını, investisiya imkanlarını, bərpaolunan enerji, qabaqcıl texnologiyalar, süni intellekt, təhsil və innovasiya sahələrində əməkdaşlığın perspektivlərini müzakirə etdilər. Sənədin əhəmiyyəti ondadır ki, Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətləri ənənəvi enerji tərəfdaşlığından daha geniş və çoxşaxəli əməkdaşlıq istiqamətində inkişaf etmək üçün yeni siyasi çərçivə əldə edir.

            Dublin sammitində Prezident İlham Əliyevin iştirakı zamanı enerji təhlükəsizliyi məsələsi də xüsusi diqqət çəkdi. Azərbaycanın Avropanın enerji təminatında oynadığı rol ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirən əsas amillərdəndir. Azərbaycan təbii qazla yanaşı, bərpaolunan enerji potensialı, elektrik enerjisinin ixracı və Xəzər-Qara dəniz-Avropa enerji bağlantıları istiqamətində də mühüm layihələr həyata keçirməyi hədəfləyir.

Nəqliyyat-kommunikasiya məsələləri də səfərin əsas istiqamətlərindən biri idi. Şərqlə Qərbi birləşdirən Orta Dəhliz, Azərbaycanın tranzit imkanları, Zəngəzur istiqamətində nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı və Naxçıvanın ölkəmizin əsas hissəsi ilə bağlantısının təmin olunması regional əməkdaşlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu layihələr Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat xəritəsində mövqeyini gücləndirməklə yanaşı, region ölkələri üçün də yeni iqtisadi imkanlar yarada bilər.

Bütün bunlar göstərir ki, Dublin səfəri Azərbaycanın xarici siyasətinin bir neçə mühüm istiqamətini eyni platformada birləşdirdi: regional sülh, Avropa ilə strateji tərəfdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi əməkdaşlıq və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı.

Bu səfərin əhəmiyyətini yalnız keçirilən görüşlərin sayı ilə deyil, həmin görüşlərin Azərbaycanın milli maraqlarına xidmət edən gələcək nəticələri ilə qiymətləndirmək lazımdır. Azərbaycan beynəlxalq platformalarda öz mövqeyini ifadə etməklə yanaşı, konkret əməkdaşlıq təşəbbüslərinin və regional layihələrin müzakirəsində də iştirak edir.

Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa ilə siyasi və iqtisadi əlaqələrinin inkişafı, Ermənistanla sülh prosesinin davam etdirilməsi və yeni strateji tərəfdaşlıq imkanlarının formalaşması baxımından mühüm diplomatik hadisə oldu. Bu səfərin tarixi əhəmiyyəti əldə olunan razılaşmaların həyata keçirilməsi, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsi və Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunması ilə daha aydın görünəcək.

Vüsalə Əliyeva
YAP Sədərək rayon təşkilatının sədri