Son günlər informasiya məkanında müşahidə olunan proseslər göstərir ki, Azərbaycanla Rusiya arasında münasibətlərin normallaşmasına yönəlmiş siyasi iradəyə baxmayaraq, müəyyən dairələr bu müsbət dinamikanı kölgə altına salmağa çalışırlar. Xüsusilə Rusiya mediasında, sosial şəbəkələrdə və teleqram kanallarında Azərbaycana qarşı eyni tezislərə söykənən materialların ard-arda yayılması təsadüfi hadisə təsiri bağışlamır. Hadisələrin inkişaf xətti göstərir ki, söhbət ayrı-ayrı media subyektlərinin təşəbbüsündən deyil, vahid istiqamətləndirmə əsasında aparılan koordinasiyalı informasiya kampaniyasından gedir.
Rəsmi Bakı münasibətlərin inkişafında maraqlı olduğunu nümayiş etdirir
Azərbaycan rəhbərliyi bütün çətinliklərə baxmayaraq, qonşu dövlətlə münasibətlərin qorunmasını və inkişaf etdirilməsini daim prioritet kimi təqdim edib. IV Qlobal Şuşa Media Forumunda Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər də bunun növbəti təsdiqi oldu. Dövlət başçısı bildirdi ki, iki ölkə arasında müəyyən problemlər yaşansa da, həmin mərhələ artıq geridə qalıb və münasibətlər yenidən normal məcraya qayıdıb.
Prezident qeyd etdi ki, müxtəlif səviyyələrdə qarşılıqlı təmaslar davam etdirilir. Hökumətlər, xarici işlər nazirlikləri, prezident administrasiyaları, eləcə də hökumətlərarası komissiyalar arasında əlaqələrin bərpası ikitərəfli münasibətlərin sabit əsaslar üzərində inkişaf etdiyini göstərir. Azərbaycan tərəfi hesab edir ki, ticarət, nəqliyyat, humanitar əməkdaşlıq və digər istiqamətlər gələcək əməkdaşlığın əsas sütunlarını təşkil edir.
Bu mövqenin praktik təsdiqlərindən biri də xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun iyulun 16-da Rusiyaya planlaşdırılan səfəridir. Münasibətlərdə gərginliyin davam etdiyi şəraitdə belə bir səfərin baş tutması mümkün olmazdı. Deməli, rəsmi Bakı dialoqu davam etdirmək və qarşılıqlı anlaşmanı möhkəmləndirmək niyyətini konkret addımlarla ortaya qoyur.
Siyasi dialoq fonunda informasiya hücumlarının intensivləşməsi təsadüfi görünmür
Azərbaycanın nümayiş etdirdiyi konstruktiv yanaşmaya baxmayaraq, Rusiya informasiya məkanında tamamilə fərqli mənzərə formalaşdırılır. Son günlər ölkənin aparıcı media resurslarında, sosial platformalarında və xüsusilə teleqram kanallarında Azərbaycana qarşı ittiham xarakterli materialların sayının artması diqqət çəkir.
Bu materialların məzmunu, istifadə olunan terminologiya və eyni tezislərin müxtəlif platformalarda təkrar olunması onların spontan şəkildə meydana çıxmadığını göstərir. Əksinə, vahid informasiya xətti üzrə koordinasiya edilmiş fəaliyyət təəssüratı yaradır. Müxtəlif media resurslarında eyni arqumentlərin, oxşar ittihamların və paralel ritorikanın istifadə olunması kampaniyanın mərkəzləşdirilmiş şəkildə idarə olunduğu barədə qənaəti gücləndirir.
Belə şəraitdə Azərbaycanın münasibətlərin normallaşdırılmasına yönəlmiş addımları ilə informasiya məkanında aparılan qarayaxma kampaniyası arasında ciddi ziddiyyət yaranır. Bir tərəfdən rəsmi səviyyədə əməkdaşlıqdan danışılır, digər tərəfdən isə ictimai rəydə Azərbaycana qarşı mənfi münasibət formalaşdırmağa hesablanmış materialların dövriyyəsi genişləndirilir.
Azərbaycanlılara qarşı formalaşdırılan stereotiplər qəbuledilməzdir
Xüsusi narahatlıq doğuran məqamlardan biri də Rusiyada yaşayan azərbaycanlıların hədəfə çevrilməsidir. Uzun illərdir həmin ölkədə yaşayan, onun iqtisadiyyatına, biznes mühitinə və ictimai həyatına töhfə verən insanlar bəzi media platformalarında əsassız şəkildə “mütəşəkkil cinayətkar qruplaşma” kimi təqdim edilir, onların ünvanına təhqiramiz ifadələr işlədilir.
Belə yanaşma təkcə Azərbaycana münasibətin göstəricisi deyil, həm də milli mənsubiyyətə görə insanları hədəfə alan təhlükəli stereotiplərin formalaşdırılmasına xidmət edir. Bu isə cəmiyyət daxilində dözümsüzlüyün və ayrı-seçkiliyin dərinləşməsinə səbəb ola biləcək meyilləri gücləndirir.
İnformasiya kampaniyasının arxasında dayanan ziddiyyətlər
Mövcud vəziyyətə diqqət yetirildikdə maraqlı paradoks ortaya çıxır. Bir tərəfdən iki ölkə arasında münasibətlərin inkişaf etdirilməsinin vacibliyi barədə müsbət mesajlar verilir, digər tərəfdən isə Azərbaycana qarşı qərəzli informasiya axını təşkil olunur. Bu, rəsmi bəyanatlarla informasiya məkanında müşahidə olunan davranış arasında ciddi uyğunsuzluğun olduğunu göstərir.
Xüsusilə diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, Azərbaycana qarşı sərt ritorika nümayiş etdirən media resursları və ictimai fiqurlar uzun illərdir eyni siyasi xətt üzrə fəaliyyət göstərən şəxslər kimi tanınırlar. Onların gündəmə gətirdiyi tezislərin eyni vaxtda, oxşar ifadələrlə və paralel şəkildə yayılması bu prosesin təsadüfi olmadığını göstərir. Belə şəraitdə ikitərəfli münasibətlərin inkişafı ilə bağlı səsləndirilən müsbət fikirlərlə informasiya mühitində aparılan qarayaxma kampaniyasını uzlaşdırmaq mümkün görünmür.
Əgər əməkdaşlıq həqiqətən prioritet hesab olunursa, o zaman bu münasibətlərə zərbə vuran, milli mənsubiyyət üzərindən nifrət yaradan və Azərbaycanı hədəfə çevirən kampaniyalara da son qoyulmalıdır. Əks halda siyasi bəyanatlarla real informasiya siyasəti arasında yaranan ziddiyyət daha da dərinləşəcək.
Köhnə geosiyasi yanaşmalar artıq işləmir
Cənubi Qafqaz son illərdə tamamilə yeni siyasi reallığa qədəm qoyub. Region dövlətləri artıq öz milli maraqlarını müstəqil şəkildə müəyyənləşdirir, xarici siyasətlərini qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqluluq prinsipləri əsasında qurmağa çalışırlar. Bu şəraitdə keçmiş stereotiplərlə regiona yanaşmaq nə mümkün, nə də səmərəlidir.
Prezident İlham Əliyevin IV Qlobal Şuşa Media Forumunda səsləndirdiyi fikir də məhz bu reallığı əks etdirirdi. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Cənubi Qafqazı anlamaq üçün köhnə metodologiyalar artıq tamamilə köhnəlib. Bu yanaşma yalnız regionun dəyişən siyasi xəritəsinə deyil, dövlətlərarası münasibətlərin yeni fəlsəfəsinə də işarə edir.
Məhz buna görə də region ölkələri ilə münasibətlər qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram və bərabər tərəfdaşlıq prinsipləri üzərində qurulmalıdır. Hər hansı dövlətin iradəsini digərinə qəbul etdirməyə çalışması, birtərəfli maraqları əsas götürməsi və ya təzyiq vasitələrindən istifadə etməsi artıq əvvəlki nəticəni vermir.
Rusiyada artan ksenofobiya və milli ayrı-seçkilik meyilləri
Rusiyada şovinizm, ksenofobiya və milli ayrı-seçkilik meyillərinin mövcudluğu ilə bağlı çoxsaylı faktlar mövcuddur. Bu hallar yalnız ayrı-ayrı şəxslərin davranışları ilə məhdudlaşmır, bəzi hallarda dövlət siyasəti, hüquq-mühafizə yanaşmaları və ictimai diskurs səviyyəsində də özünü göstərir.
Son illərdə Rusiya dövlət ritorikasında “rus dünyası”, rus dili və pravoslav ənənələrinin xüsusi vurğulanması digər milli və dini qrupların cəmiyyətdəki bərabər mövqeyi ilə bağlı müzakirələrə səbəb olub. Belə yanaşmalar bəzi hallarda digər xalqlara qarşı üstünlükçü baxışların və ayrı-seçici münasibətlərin güclənməsinə zəmin yaradır.
Bu meyillərin cəmiyyətdəki təzahürlərinə dair son dövrdə də nümunələr müşahidə olunub. 18 yanvar 2026-cı ildə Moskva vilayətinin Elektrostal şəhərində baş verən bıçaqlanma hadisəsindən sonra sosial şəbəkələrdə hadisənin iştirakçılarından birinin Orta Asiya mənşəli olması üzərindən miqrantlara qarşı ksenofob ritorika geniş yayıldı. Hadisənin fərdi xarakter daşımasına baxmayaraq, bəzi platformalarda bütün etnik qruplara qarşı ümumiləşdirilmiş ittihamların səsləndirilməsi müşahidə edildi.
Həmçinin 7 fevral 2026-cı ildə Başqırdıstanın Ufa şəhərində universitet yataqxanasında baş verən hücum xarici tələbələrin təhlükəsizliyi və radikal millətçi motivlər məsələsini yenidən gündəmə gətirdi. Hadisə nəticəsində xarici tələbələrin, o cümlədən Hindistan vətəndaşlarının xəsarət alması müxtəlif icmalara qarşı düşmənçilik meyilləri ilə bağlı narahatlıqları artırdı.
Məhz belə bir ictimai fon şəraitində son dövrdə Rusiya mediasında və sosial şəbəkələrində bu ölkədə yaşayan, onun vətəndaşı olan, iqtisadi və ictimai inkişafına töhfə verən azərbaycanlıların bütöv bir qrup kimi “mütəşəkkil cinayətkar birlik” obrazında təqdim edilməsi, onların milli mənsubiyyətinin ön plana çıxarılması və təhqiramiz ifadələrlə hədəfə alınması təsadüfi hadisə kimi qiymətləndirilə bilməz. Bu cür yanaşma fərdi məsuliyyət prinsipindən uzaqlaşaraq milli mənsubiyyətə əsaslanan kollektiv ittiham və ksenofob stereotiplərin təzahürü kimi çıxış edir.
Bu vəziyyət eyni zamanda ikitərəfli münasibətlərə dair rəsmi bəyanatlarla real ictimai-siyasi mühit arasında ziddiyyətlərin olduğunu göstərir. Bir tərəfdən Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin inkişafı, xalqlar arasında dostluq və əməkdaşlıq barədə fikirlər səsləndirilir, digər tərəfdən isə bəzi media platformalarında və ayrı-ayrı ictimai şəxslərin çıxışlarında Azərbaycana və azərbaycanlılara qarşı təhqiramiz, milli ayrı-seçkilik elementləri daşıyan ritorikaya rast gəlinir.
Azərbaycan dialoq tərəfdarıdır, təzyiq siyasətini qəbul etmir
Azərbaycanın son aylarda atdığı addımlar göstərir ki, rəsmi Bakı münasibətlərin normallaşmasında maraqlıdır və bunu yalnız bəyanatlarla deyil, konkret diplomatik addımlarla nümayiş etdirir. Həm Prezident İlham Əliyevin münasibətlərin normallaşmasına dair açıqlamaları, həm də xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun Rusiyaya planlaşdırılan səfəri bunun əyani nümunəsidir.
Lakin konstruktiv dialoq birtərəfli ola bilməz. Əgər eyni zamanda informasiya məkanında Azərbaycana qarşı koordinasiyalı hücumlar davam etdirilir, azərbaycanlıların ünvanına təhqiramiz ifadələr işlədilir və süni şəkildə mənfi ictimai rəy formalaşdırılırsa, bu, etimad mühitinə ciddi zərbə vurur.
Münasibətlərin sağlam əsaslar üzərində inkişafı üçün qarşılıqlı hörmət əsas şərtdir. Bu prinsip pozulduqda siyasi dialoqun səmərəliliyi də sual altına düşür.
Azərbaycan bu gün Cənubi Qafqazda formalaşmış yeni geosiyasi reallığın əsas müəlliflərindən biridir və öz xarici siyasətini beynəlxalq hüquqa, suverenliyə hörmətə və bərabərhüquqlu əməkdaşlığa söykənərək həyata keçirir. Rəsmi Bakının son dövrdə nümayiş etdirdiyi mövqe də məhz qarşıdurmanın deyil, dialoqun tərəfdarı olduğunu bir daha göstərir.
Bununla yanaşı, münasibətlərin gələcəyi yalnız siyasi bəyanatlardan deyil, real addımlardan asılı olacaq. İnformasiya məkanında nifrət ritorikasının təşviqi, milli mənsubiyyətə görə ayrı-seçkilik yaradan kampaniyalar və Azərbaycana qarşı koordinasiyalı qarayaxma cəhdləri ikitərəfli münasibətlərə xidmət etmir. Əksinə, belə yanaşmalar etimadı zəiflədir və əməkdaşlıq perspektivlərini risk altına salır.
Yeni geosiyasi şərait hər kəsdən dəyişən reallıqları qəbul etməyi tələb edir. Cənubi Qafqazda dayanıqlı sabitlik yalnız qarşılıqlı hörmətə, bərabərhüquqlu əməkdaşlığa və dövlətlərin suveren seçiminə hörmət edilməsinə əsaslanan siyasətlə mümkün ola bilər. Azərbaycan da məhz bu prinsiplərdən çıxış edir və regionun gələcəyini qarşıdurmada deyil, konstruktiv dialoqda görür. (Trend)
