Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində sözün çəkisi azalmayıb, əksinə, doğru zamanda deyilən söz dövlətlərin gələcək trayektoriyasını müəyyən edir. Davosda Dünya İqtisadi Forumu çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin “Euronews” televiziyasına verdiyi müsahibə də məhz bu baxımdan diqqət mərkəzindədir. Bu çıxış qlobal xaos şəraitində Azərbaycanın siyasi düşüncəsini, davranış modelini və strateji prioritetlərini açıq şəkildə ortaya qoyur. Cənab Prezident İlham Əliyevin müsahibədə səsləndirdiyi əsas tezislərdən biri beynəlxalq hüququn faktiki olaraq selektiv alətə çevrilməsi ilə bağlı idi. Dövlət başçısı reallığı gizlətmədən ifadə etdi: “Artıq beynəlxalq hüquq normaları dünya ictimaiyyətinin bütün üzvləri üçün mütləq görünmür.” Bu cümlə diplomatik ritorikadan daha çox, qlobal sistemin diaqnozudur. Güc mərkəzlərinin maraqları ilə hüququn prinsipləri arasında yaranmış uçurum bu gün bir çox regionda münaqişələrin əsas səbəbinə çevrilib. Cənab Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, belə bir şəraitdə hər bir dövlət öz siyasətini real potensialına uyğun qurmalıdır: “Hər ölkə öz strategiya və siyasətini özünün potensialına uyğunlaşdırmalıdır.” Azərbaycan məhz bu prinsipə söykənərək həm suverenliyini, həm də milli maraqlarını qorumağı bacarıb. Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi nailiyyətlərin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bu proses beynəlxalq hüquq çərçivəsindən kənara çıxmadan baş verib. Cənab Prezident İlham Əliyev bunu açıq şəkildə bəyan etdi: “Gördüyümüz hər bir iş beynəlxalq hüquqa və ümumi dəyərlərə uyğun idi.” Bu mövqe Azərbaycanın yalnız qalib dövlət deyil, həm də məsuliyyətli aktor olduğunu göstərir. Suverenliyin və ərazi bütövlüyünün bərpası beynəlxalq sistemin öz prinsiplərinə uyğun şəkildə reallaşıb və bu fakt artıq dünya miqyasında qəbul olunur. Müsahibənin mühüm hissəsi Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi reallıqlara həsr olundu. Cənab Prezident İlham Əliyevin “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”na layiq görülməsi də təsadüfi deyil. Bu mükafat regionda sülhün bərqərar olunmasına verilən beynəlxalq qiymətdir: “Mən bu qərarı Qafqazda sülhün qurulmasında səylərimizə verilən qiymət kimi qəbul edirəm.” Dövlət başçısının sözlərinə görə, Azərbaycan tarixində ilk dəfə olaraq uzunmüddətli sülh şəraitinə daxil olur. Ermənistanla münasibətlərin əməkdaşlıq müstəvisinə keçməsi təkcə siyasi bəyanat deyil, real addımlarla müşayiət olunur: “Biz Ermənistana gedən yüklərin daşınmasında bütün məhdudiyyətləri aradan qaldırdıq.” Bu fakt regionda düşmənçilik dövrünün başa çatdığını və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan yeni mərhələnin başladığını göstərir.
Cənab Prezident İlham Əliyev müsahibədə regional təhlükəsizlik məsələlərinə də toxundu. Xüsusilə İran ətrafında baş verən proseslər fonunda Azərbaycanın mövqeyi aydındır: “Bizim üçün regionda sabitlik, proqnozlaşdırılma və sülh ən böyük sərvətdir.” Bu mövqe Azərbaycanın heç vaxt qarşıdurmaların tərəfi olmadığını, əksinə, sabitliyin və təhlükəsizliyin qorunmasına çalışan məsuliyyətli qonşu olduğunu nümayiş etdirir. Müharibənin ağır nəticələrini yaşamış ölkə kimi Azərbaycan sülhün alternativsiz olduğunu açıq şəkildə bəyan edir. Davos müsahibəsində Azərbaycanın enerji siyasəti də geniş şəkildə şərh olundu. Cənab Prezident İlham Əliyev konkret faktlarla Azərbaycanın qlobal enerji xəritəsindəki yerini göstərdi: “Biz artıq 16 ölkəyə təbii qaz ixrac edirik və onların 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür.” Bu göstərici Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində etibarlı və uzunmüddətli tərəfdaş olduğunu sübut edir. Müasir infrastruktur, sabit təchizat və etibarlı siyasi kurs Azərbaycanı enerji sahəsində alternativsiz aktorlardan birinə çevirib. Cənab Prezident İlham Əliyevin Avropa Parlamentinin tənqidlərinə münasibəti xüsusi diqqət çəkdi. Dövlət başçısının “Biz artıq buna reaksiya vermirik” ifadəsi diplomatik dillə desək, qəti və prinsipial mövqedir: “Bu, Azərbaycanın müstəqil siyasətini həzm edə bilməyən xüsusi lobbiçilik qruplarının fəaliyyətinin nəticəsidir.” Azərbaycanın Avropa Komissiyası ilə əməkdaşlığı davam etdirməsi, lakin qərəzli mövqelərlə çıxış edən strukturlarla məsafə saxlaması siyasi ləyaqətin ifadəsidir.
Cənab Prezident İlham Əliyevin Davosdan verdiyi müsahibə bir daha təsdiqlədi ki, qlobal qeyri-müəyyənlik dövründə Azərbaycanın siyasi xətti sabit və ardıcıldır. Bu xətt milli maraqlara, beynəlxalq hüquqa, sülhə və əməkdaşlığa əsaslanır. Davosdan səslənən bu mesajlar göstərir ki, Azərbaycan yeni dünya nizamında hadisələrin müşahidəçisi deyil, proseslərin fəal iştirakçısıdır. Və bu iştirakçılıq regiona sülh, dünyaya isə etibarlı tərəfdaş qazandırır.
David İbramxəlilov,
YAP Qusar rayon təşkilatının sədri
