Azərbaycan xalq tətbiqi sənətinin qolu olan xalçaçılığın xalqımızın milli mədəniyyəti tarixində özünəməxsus yeri var. Xalçaçılıq Azərbaycan xalqının məişətində özünə möhkəm yer tutub və milli dəyərlər sistemində ön sıralarda yer alaraq əbədiyyət rəmzinə çevrilib. Xalçalarımızda tariximiz, milli dəyərlərimiz yaşadılır. Milli-mənəvi sərvətlərimizin qorunmasına, el sənətlərinin yaşanmasına diqqət göstərən Prezident İlham Əliyevin son illərdə qeyri -neft sektoru kimi gəlirli sahə olan xalçaçılığın inkişafına göstərdiyi səylər bəhrəsini verir. Qaxda Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən respublika müşavirəsində xalçaçılığa marağın artırılması üçün qarşıda duran vəzifələrdən bəhs edən dövlət başçısı bildirdi ki, ipəkçilik öz növbəsində xalçaçılığa da güclü təkan verəcək. O cümlədən ipək xalçaların istehsalı üçün yerli xammaldan istifadə ilə bağlı proqnozlar açıqlandı. Vurğulandı ki, “Azərxalça”nın xətti ilə “ 13 rayonda yeni fabriklər yaradılır. Vədlərini reallıq əsasında açıqlayan cənab İlham Əliyevin xalçaçılığın inkişafı ilə bağlı gördüyü işlər bu qədim el sənətinə marağı artırmaqla ta qədimdən zərifliyi, incəliyi , rənglərinin ahəngliyi ilə seçilən, ilmə-ilmə ərsəyə gələn Azərbaycan xalçalarının dünya bazarlarına çıxarılması imkanlarını da artırır. Əl işi, göz nuru olan, milli naxışlarımızla bəzədilən, xarici ölkə vətəndaşlarının evlərini bəzəyən Azərbaycan xalçaları mənəvi dəyərlərimizi dünyada tanıdır. Bu mənada xalçaçılığın genişləndirilməsi, Azərbaycan xalçalarının dünya bazarına çıxarılması üçün mühüm tədbirlər həyata keçirilir. Prezident İlham Əliyevin Qobustanda, Naxçıvan şəhərində xalça istehsalı emalatxanalarının tikintisi, təchizatı və infrastrukturunun yaradılması ilə bağlı tədbirlər haqqında da imzaladığı sərəncamların həlli üçün 4 milyon manat vəsait ayrılması ölkəmizdə bu sahəyə göstərilən qayğının və verilən önəmin nəticəsidir. “Azərxalça”” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yaradılması bu sahədə görüləcək işlərin mərkəzləşdirilmiş proses kimi davamını sürətləndirir. 2018-ci ilin sonuna qədər ölkəmizdə xalça fabriklərinin sayının 20-yə çatdırılacağı bildirilir. Bu gün Füzuli, Şəmkir, Quba, Xaçmaz, Ağstafa, Tovuz, Qazax, Qəbələ, İsmayıllı rayonlarında fəaliyyət göstərən xalça emalatxanalarında 2 minə yaxın qadın çalışır.
Kompleks səy tələb edən və kollektiv əməyin bəhrəsi olan xalçaçılığın inkişafı üçün xammalın hazırlanması, emalı, bərpası, ticarəti də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Odur ki, bu sahədə görülən işlər təkcə xalça toxuma emalatxanalarının yaradılması ilə məhdudlaşmır. Emalatxanalarda toxunacaq xalçaların xammalının əldə olunması üçün baza yaradılır. Yun ipliklər və təmiz yun istehsal edən “Azərxalça”” ASC-nin yunəyrici-boyaq fabrikində İtaliya, Fransa və Türkiyə texnologiyaları əsasında yaradılan istehsal prosesində 370 ton iplik və 195 ton təmiz yun istehsalı nəzərdə tutulur. Burada əhalidən alınan xam yun emal ediləcək, daha sonra onlardan ipliklər və təmiz yun əldə olunacaq. Fabrikdə, həmçinin boya prosesi də həyata keçiriləcək. İdxaldan asılılığı azaldacaq bu fabrikdə 100 nəfər işlə təmin ediləcək. “Azərxalça”” dövlətin dəstəyindən yararlanaraq öz işini xalça istehsalı emalatxanalarının yaradılması və xalça toxunması ilə bitmiş hesab etməyib. Qurum Azərbaycan xalçalarının dünyada tanıdılması istiqamətində də çox iş görüb. Beynəlxalq sərgilərdə nümayiş etdirilən Azərbaycan xalçalarının tanıdılması baxımından Almaniyanın Hannover şəhərində keçirilən “DOMOTEX-2018”” beynəlxalq sərgisi uğurlu olub. Sərgidə Azərbaycan brendi kimi xalçaçılıq ənənələrinin ən gözəl nümunələri - İrəvan, Naxçıvan, Qarabağ, Bakı, Təbriz, Quba, Şirvan və Qazax-Borçalı xalçaları gözəlliyi, texnologiyası ilə diqqət çəkib. İştirakçıların marağına səbəb olan Azərbaycan xalçaları arasında zəngin mədəniyyətimizin qədim tarixindən xəbər verənləri də olub.
Ağdam rayonuna səfəri zamanı “Azərxalça”nın filialının açılışında iştirak edən dövlət başçımız İlham Əliyev bildirdi ki, qeyri-neft sektorunda aparılan islahatların tərkib hissəsi olan xalçaçılığa son illərdə diqqət artırılmışdır. Məişətimizin ayrılmaz hissəsi, milli mədəniyyətimizin nümunəsi olan, təbiətimizin rənglərini özündə birləşdirən xalçalarımızda xalqımızın inancları, nağıllarımızın ruhu yaşanır. Bu sahənin inkişafına diqqət sayəsində artıq Horadizdə, Şəmkirdə, Qubada, Xaçmazda, İsmayıllıda, Lənkəranda xalçaçılıq emalatxanaları istifadəyə verilib. Bu müəssisələri xammalla təchiz etmək üçün Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında yunəyirici- boyaq fabrikinin, Naxçıvan şəhərində, Qobustan, Şabran, Bərdə və Sabirabad rayonlarında 5 regional yun və boyaq bitkilərinin tədarükü məntəqələrinin inşası davam etdirilir. Naxçıvan şəhərində, Qobustan, Şabran, Sabunçu, Abşeron, Kürdəmir, Biləsuvar, Goranboy və Tərtər rayonlarında xalça emalatxanalarının tikintisi və təchizatı işlərinə başlanılıb. Gələn il daha 10 şəhər və rayonda bu cür müəssisələrin yaradılması proqnozlaşdırılır.
Xalçaçılarla görüşdə qeyd olunmuşdur ki, ulu öndər Heydər Əliyevin respublikaya rəhbərliyi illərində də Qarabağ xalçası, Qarabağ muğamı, Qarabağ atları məşhur olub. Ağdama səfəri çərçivəsində cənab İlham Əliyevin və Azərbaycanın Birinci vitse- prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın Qarabağ Atçılıq Kompleksinin, Heydər Əliyev Fodunun təşəbbüsü ilə inşa olunan Ağdam Muğam Mərkəzinin açılışlarında iştirakları Ümummilli Liderə hörmət və ehtiram idi. Azərbaycanda analoqu olmayan və Şərq xalqlarına məxsus muğamın yaşadılması üçün nəzərdə tutulan, milli köklərə bağlılığı ifadə etməklə müasirlik, yenilik aşılayan Muğam Mərkəzinin istifadəyə verilməsi milli mədəniyyətimizin inkişafına, təbliğinə diqqət yetirən Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə həyata keçirilən tədbirlər təkcə bu gün üçün deyil, gələcək naminə görülən misilsiz xidmət kimi dəyərləndirilir.
Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan muğamı 2003- cü ildə Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə YUNESKO tərəfindən bəşəriyyətin qeyri- maddi irsinin inciləri siyahısına salınıb. “Bizim üçün muğam sənəti tarixinin hər səhifəsi, hər anı çox əzizdir, doğmadır” söyləyən Azərbaycan mədəniyyətinin hamisi Mehriban xanım Əliyevanın qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin elə bir janrı yoxdur ki, orada muğamın təsiri hiss olunmasın. Eyni dəyəri xalçalarımız haqqında da söyləmək olar. Çünki muğamlarımız kimi tarixi min illərlə hesablanan və qədim mədəni irsə malik bir xalqın ruhundan qaynaqlanan əbədiyaşar xalçalarımız da insanların ruhunu oxşayır.
Xuraman İsmayılqızı, “İki sahil”
