Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin ölkəmizə rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat və iki ölkə arasında imzalanmış sənədlər Azərbaycan diplomatiyasının Asiya istiqamətində əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. 12 oktyabr 2026-cı il tarixində Bakıda keçirilən görüşlər Azərbaycan ilə Kamboca arasında siyasi dialoqun inkişaf etdirilməsi, iqtisadi-ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi və yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması baxımından diqqət çəkir.

İki ölkə arasında münasibətlərin möhkəmləndirilməsi, qarşılıqlı etimadın artırılması və mövcud əməkdaşlıq potensialının reallaşdırılması səfərin əsas istiqamətlərini təşkil edib. Prezident İlham Əliyev bəyanatında Azərbaycanla Kambocanın beynəlxalq təşkilatlarda fəal əməkdaşlıq etdiyini, bir-birini dəstəklədiyini və ikitərəfli əlaqələrin daha da intensivləşdirilməsi barədə razılığa gəldiklərini vurğulayıb.

Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan və Kamboca arasında siyasi münasibətlər yaxşı səviyyədədir. Bununla yanaşı, iqtisadi əlaqələrin mövcud imkanlara uyğun genişləndirilməsi, ticarət dövriyyəsinin artırılması və investisiya sahəsində yeni layihələrin həyata keçirilməsi üçün geniş perspektivlər mövcuddur. Bu baxımdan Baş nazir Hun Manetin Azərbaycana səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin praktiki məzmununun gücləndirilməsinə xidmət edir.

Səfərin mühüm nəticələrindən biri Azərbaycan Respublikası ilə Kamboca Krallığı arasında üç əməkdaşlıq sənədinin imzalanması və sənədlərin mübadiləsi mərasiminin keçirilməsi olub. Kambocanın rəsmi informasiya mənbəyinin məlumatına əsasən, sənədlərə iki anlaşma memorandumu və bir saziş daxildir. Kamboca tərəfi bu sənədlərin ticarət, təhsil və digər potensial sahələrdə gələcək əməkdaşlıq üçün çərçivə yaratdığını bildirib.

İmzalanmış sənədlərin əhəmiyyəti yalnız ikitərəfli münasibətlərin rəsmiləşdirilməsi ilə məhdudlaşmır. Onlar gələcək əməkdaşlığın istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi, əlaqələrin institusional əsaslarının möhkəmləndirilməsi və əldə edilmiş razılaşmaların konkret layihələrə çevrilməsi üçün imkanlar yaradır.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında iqtisadi-ticarət əlaqələrinin inkişafı xüsusi yer tutub. Dövlət başçısı bildirib ki, hazırda iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi məhdud səviyyədədir. Bununla belə, tərəflər arasında mövcud siyasi münasibətlər və qarşılıqlı maraq iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün əlverişli zəmin yaradır.

Bu istiqamətdə birgə işçi qrupunun yaradılması barədə razılıq mühüm addımdır. Belə bir mexanizmin əsas məqsədi ticarət əlaqələrinin inkişafına mane olan məsələləri araşdırmaq, yeni əməkdaşlıq sahələrini müəyyənləşdirmək və qarşılıqlı iqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi üçün konkret tədbirlər hazırlamaqdır.

Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, nəqliyyat və logistika imkanları, eləcə də Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə əlaqələrin inkişafına verdiyi önəm Kamboca ilə iqtisadi münasibətlərin gələcək perspektivlərini artırır. Eyni zamanda, Kamboca ilə əməkdaşlıq Azərbaycan şirkətləri üçün Cənub-Şərqi Asiya bazarını daha yaxından öyrənmək baxımından əhəmiyyətli imkanlar yarada bilər.

Səfər çərçivəsində imzalanmış sənədlər arasında gəlirlərə görə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və vergi öhdəliklərindən yayınmanın qarşısının alınması haqqında saziş xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu sənəd biznes fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər və şirkətlər üçün daha aydın vergi çərçivəsinin formalaşmasına, iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafına və qarşılıqlı investisiyaların təşviqinə xidmət edə bilər.

Digər mühüm sənəd ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq üzrə çərçivə sazişidir. Bu saziş Azərbaycan və Kamboca arasında ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, yeni iqtisadi tərəfdaşlıqların qurulması və sahibkarlar arasında birbaşa təmasların artırılması üçün əsas yaradır. Sənədlərin uğurlu icrası isə tərəflərin konkret fəaliyyət planları hazırlamasından və razılaşdırılmış tədbirləri ardıcıl həyata keçirməsindən asılı olacaq.

Azərbaycanın iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı və xarici bazarlara çıxış imkanlarının artırılması istiqamətində həyata keçirdiyi siyasət Kamboca ilə əməkdaşlıq üçün də yeni perspektivlər açır. Sənaye sahəsində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması imkanlarının müzakirə edilməsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Belə layihələr gələcəkdə istehsal əlaqələrinin güclənməsinə, təcrübə mübadiləsinə və yeni bazarlara çıxışa şərait yarada bilər.

Prezident İlham Əliyev iki ölkənin işgüzar dairələri arasında əlaqələrin inkişaf etdirilməsinin vacibliyini vurğulayaraq biznes forumunun əhəmiyyətinə toxunub. Azərbaycan və Kamboca şirkətlərinin bir araya gəlməsi qarşılıqlı iqtisadi potensialın öyrənilməsi, investisiya prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi və yeni tərəfdaşlıqların qurulması baxımından faydalıdır.

Azərbaycan-Kamboca əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindən biri də təhsil və humanitar sahədir. Prezident İlham Əliyev bəyanatında keçmiş Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırladaraq bu ənənənin bərpasının vacibliyini qeyd edib.

Təhsil sahəsində əməkdaşlıq haqqında anlaşma memorandumu ADA Universiteti ilə Kamboca Xarici İşlər və Beynəlxalq Əməkdaşlıq Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən Diplomatiya və Beynəlxalq Münasibətlər Milli İnstitutu arasında imzalanıb. Sənəd ali təhsil müəssisələri və diplomatik hazırlıq qurumları arasında əməkdaşlığın inkişafı üçün zəmin yaradır.

Təhsil əlaqələrinin genişləndirilməsi tələbə və müəllim mübadiləsi, birgə təlimlər, elmi tədbirlər və diplomatik kadrların hazırlanması kimi istiqamətlərdə yeni imkanlar yarada bilər. Bu cür münasibətlər yalnız peşəkar biliklərin mübadiləsinə deyil, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Görüşlərdə rəqəmsal transformasiya və dövlət xidmətlərinin təşkili məsələləri də müzakirə olunub. Azərbaycanın ASAN xidmət modeli bir sıra ölkələrin marağına səbəb olub. Kambocanın da bu təcrübəyə maraq göstərməsi dövlət idarəçiliyində rəqəmsal həllər, vətəndaş məmnunluğu və xidmətlərin əlçatanlığı sahəsində fikir mübadiləsi üçün imkan yaradır.

Nəqliyyat və hava əlaqələrinin inkişafı da tərəflərin müzakirə etdiyi məsələlər sırasındadır. Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Hun Manet iki ölkənin mülki aviasiya qurumları arasında əlaqələrin qurulması və hava əlaqələri haqqında sazişin imzalanması imkanlarını nəzərdən keçiriblər. Belə bir sazişin hazırlanması gələcəkdə səfərlərin, işgüzar əlaqələrin və turizm mübadiləsinin genişləndirilməsinə kömək edə bilər.

Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlər yalnız ikitərəfli iqtisadi əlaqələrlə məhdudlaşmır. Hər iki ölkə beynəlxalq təşkilatlarda əməkdaşlığın genişləndirilməsinə, qarşılıqlı dəstəyin möhkəmləndirilməsinə və beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanan münasibətlərin inkişafına önəm verir.

Prezident İlham Əliyev bəyanatında Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə çərçivəsində əməkdaşlığın əhəmiyyətini qeyd edib. Kambocanın Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə əlaqələrinin inkişafına, o cümlədən ASEAN Parlamentlərarası Assambleyasında müşahidəçi statusunun əldə edilməsinə dəstək göstərməsi də münasibətlərin mühüm istiqamətlərindəndir.

Görüşdə mina təhlükəsi məsələsi də diqqət mərkəzində olub. Hər iki ölkənin mina probleminin ağır nəticələri ilə üzləşməsi bu sahədə təcrübə və bilik mübadiləsini əhəmiyyətli edir. Humanitar minatəmizləmə, mütəxəssislərin hazırlanması və təhlükəsizlik tədbirlərinin təkmilləşdirilməsi istiqamətində əməkdaşlıq imkanları mövcuddur.

Dövlət başçısı sülh və təhlükəsizliyin inkişaf üçün əsas şərtlər olduğunu vurğulayaraq beynəlxalq hüququn, suverenliyin və ərazi bütövlüyünün qorunmasının vacibliyini qeyd edib. Bu yanaşma dövlətlər arasında qarşılıqlı hörmətə, suveren bərabərliyə və beynəlxalq öhdəliklərə əsaslanan münasibətlərin əhəmiyyətini ön plana çıxarır.

Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri və Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatı iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm hadisədir. Səfər zamanı mübadiləsi həyata keçirilmiş üç sənəd iqtisadiyyat, ticarət, vergitutma və təhsil sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün hüquqi və institusional zəmin yaradır.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın xarici siyasətində Asiya, xüsusilə də Cənub-Şərqi Asiya istiqamətinin əhəmiyyətini bir daha göstərir. Azərbaycan ilə Kamboca arasında mövcud dostluq münasibətlərinin qarşılıqlı maraqlar əsasında inkişaf etdirilməsi, imzalanmış sənədlərin ardıcıl icrası və yeni əməkdaşlıq imkanlarının reallaşdırılması gələcək tərəfdaşlıq üçün geniş perspektivlər açır.

Ehtibar İsmayılov,
YAP Ordubad rayon təşkilatının sədri