Dünya çempionatında qazanılan bir qızıl, iki gümüş və dörd bürünc medal milli cüdonun beynəlxalq rəqabət imkanlarını təsdiqləməklə yanaşı, gələcək uğurların daha sistemli hazırlıq, gənc idmançıların yetişdirilməsi və qızıl medal potensialının artırılması ilə bağlı olduğunu da göstərdi
Beynəlxalq idman yarışlarında əldə edilən nəticələrin əhəmiyyəti yalnız qazanılan medalların sayı ilə ölçülmür. Bu nəticələr, eyni zamanda, ölkənin idman potensialını, hazırlıq sisteminin səmərəliliyini, idmançıların yüksək rəqabət şəraitində mübarizə qabiliyyətini və gələcək inkişaf imkanlarını qiymətləndirmək üçün mühüm göstəricidir. Bu baxımdan oktyabrın 4–11-də Bakıda keçirilən cüdo üzrə böyüklər arasında dünya çempionatı Azərbaycan idmanı üçün əlamətdar hadisə kimi yadda qaldı. Milli komandamız fərdi yarışlarda bir qızıl, iki gümüş və dörd bürünc medal qazanaraq ümumilikdə yeddi dəfə dünya çempionatının mükafatçıları sırasında təmsil olundu və ölkələr arasında üçüncü yeri tutdu.
Beynəlxalq Cüdo Federasiyasının (IJF) məlumatına görə, fərdi yarışlarda 93 ölkədən 622 idmançı mübarizə aparıb. Yeddi gün ərzində kişilər və qadınlar arasında 14 çəki dərəcəsi üzrə dünya çempionları müəyyənləşib. Mundialın sonuncu günü isə qarışıq komanda yarışına həsr olunub. Bu rəqəmlər Bakıda keçirilən yarışın miqyasını, rəqabət səviyyəsini və Azərbaycan idmançılarının qarşılaşdıqları sınağın əhəmiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur.
Azərbaycanın belə bir yarışda yeddi medal qazanması, ilk növbədə, milli cüdo məktəbinin beynəlxalq səviyyədə rəqabət aparmaq imkanlarının göstəricisidir. Lakin əldə olunan nəticənin təhlili yalnız uğurun qeyd edilməsi ilə məhdudlaşmamalıdır. Əsas məsələ qazanılan medalların arxasında dayanan amilləri düzgün qiymətləndirmək, mövcud potensialı müəyyənləşdirmək və bu uğuru gələcək beynəlxalq yarışlarda daha yüksək nəticələrə çevirmək üçün prioritetləri aydınlaşdırmaqdır.
Bakı mundialının medal cədvəli Azərbaycan cüdoçularının çıxışını beynəlxalq rəqabət kontekstində qiymətləndirmək üçün mühüm əsas yaradır. Yaponiya yığması yeddi qızıl, iki gümüş və üç bürünc medalla ümumi nəticədə birinci olub. Gürcüstan komandası iki qızıl, bir gümüş və bir bürünc medal qazanaraq ikinci pillədə qərarlaşıb. Azərbaycan isə bir qızıl, iki gümüş və dörd bürünc medalla üçüncü yeri tutub.
Beləliklə, Azərbaycan millisi medal sayına görə də diqqətçəkən nəticə göstərib. Bununla yanaşı, medal cədvəlinin təhlilində yalnız ümumi say deyil, medalların əyarı da nəzərə alınmalıdır. Yaponiya ilə Azərbaycan arasında ümumi medal sayında fərq beş olduğu halda, qızıl medalların sayındakı fərq altıdır. Bu göstərici milli komandanın qarşıdakı dövrdə ən yüksək əyarlı medalların sayını artırmasının vacibliyini ortaya qoyur.
Yaponiyanın nəticəsi təsadüfi üstünlükdən daha geniş məna daşıyır. Beynəlxalq Cüdo Federasiyasının yarışla bağlı təhlilində bu ölkənin uğuru uzunmüddətli hazırlıq ənənələri, texniki ustalıq və həlledici görüşlərdə yüksək nəticə göstərmək bacarığı ilə əlaqələndirilir. Azərbaycan üçün bu təcrübənin öyrənilməsi və milli hazırlıq sisteminin xüsusiyyətlərinə uyğun tətbiqi mühüm istiqamətlərdən biri ola bilər.
Gürcüstanın ikinci yeri tutması da regional rəqabətin səviyyəsini göstərir. Bu mənzərədə Azərbaycanın üçüncü pillədə qərarlaşması milli komandanın dünyanın aparıcı cüdo ölkələri ilə rəqabətdə olduğunu təsdiqləyir. Bununla belə, yüksək nəticənin davamlı xarakter alması üçün qarşıdakı yarışlarda həm medal sayının qorunması, həm də final mərhələsində qələbə imkanlarının artırılması vacibdir.
Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, dünya çempionatında əldə edilən nəticə ayrı-ayrı idmançıların uğurundan ibarət olsa da, ümumi medal cədvəli milli idman sisteminin imkanları barədə də təsəvvür yaradır. Müxtəlif çəki dərəcələrində mükafatçıların olması hazırlıq prosesinin bir neçə istiqamətdə nəticə verdiyini göstərir. Bu imkanların daha da genişləndirilməsi isə idmançı ehtiyatının, məşqçilik potensialının və beynəlxalq yarış təcrübəsinin davamlı inkişafından asılıdır.
Azərbaycan millisinin çıxışının ən parlaq hadisələrindən biri Əhməd Yusifovun 60 kiloqram çəki dərəcəsində dünya çempionu olmasıdır. O, mundialın ilk yarış günündə final görüşündə Qazaxıstan təmsilçisi Şerzod Davlatovu məğlub edərək qızıl medala sahib çıxıb. Beləliklə, Yusifov həm şəxsi karyerasının mühüm uğuruna imza atıb, həm də Azərbaycan yığmasının dünya çempionatındakı medal hesabını qızıl mükafatla açıb.
Beynəlxalq Cüdo Federasiyasının yarışın başlanğıcı ilə bağlı yaydığı materialda Yusifovun qələbəsi ev sahibi ölkə üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan nəticə kimi təqdim olunub. Çünki doğma arenada dünya çempionu olmaq idmançıdan yüksək texniki hazırlıqla yanaşı, ciddi psixoloji dayanıqlıq və məsuliyyət tələb edir. Tribunaların dəstəyi əlavə motivasiya yaratsa da, idmançı eyni zamanda yüksək gözləntilərin doğurduğu gərginliyi idarə etməyi bacarmalıdır.
Yusifovun uğurunun təhlilində digər mühüm məqam onun rəqabətli çəki dərəcəsində həlledici görüşdə üstünlük qazanmasıdır. Cüdoda bir taktiki səhv, rəqibin hücumunu vaxtında qiymətləndirməmək və ya əlverişli vəziyyətdən düzgün istifadə etməmək nəticəyə birbaşa təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən dünya çempionluğu yalnız fiziki hazırlığın deyil, texniki bacarıqların, taktiki düşüncənin və yarış təcrübəsinin birgə nəticəsi kimi qiymətləndirilməlidir.
Yusifovun qələbəsi milli komandanın digər üzvləri üçün də mühüm motivasiya mənbəyi olub. Bununla belə, bir idmançının dünya çempionluğu ümumi inkişafın yekun göstəricisi deyil, yeni hədəflər üçün başlanğıc nöqtəsidir. Əldə edilmiş üstünlüyün qorunması, rəqiblərin hazırlıq səviyyəsinin izlənilməsi və texniki-taktiki imkanların daim yenilənməsi dünya səviyyəsində uzunmüddətli uğurun əsas şərtlərindəndir.
Qızıl medalın əhəmiyyəti həm də ondadır ki, bu uğur Azərbaycan cüdosunun ən yüksək titul uğrunda mübarizə aparmaq potensialını konkret nəticə ilə təsdiqlədi. İndi qarşıda duran vəzifə belə nailiyyətlərin davamlılığını təmin etmək və digər çəki dərəcələrində də dünya çempionluğu uğrunda mübarizə aparan idmançıların sayını artırmaqdır.
Azərbaycanın dünya çempionatındakı uğuru yalnız qızıl medalla məhdudlaşmayıb. Zelim Tçkayev 81 kiloqram, Uşanqi Kokauri isə 100 kiloqramdan yuxarı çəki dərəcəsində gümüş medal qazanıblar. Rəşid Məmmədəliyev 73 kiloqram, Ömər Rəcəbli 81 kiloqram, Murad Fətiyev 90 kiloqram və Kənan Nəsibov 100 kiloqramdan yuxarı çəki dərəcəsində bürünc medala sahib olublar.
Bu nəticələrə əsasən, Azərbaycanın yeddi medalının üçü gümüş və qızıl olmaqla ən yüksək iki əyara, dördü isə bürünc medala aiddir. Medalçılar arasında həm orta, həm də ağır çəki dərəcələrində təmsilçilərin olması komandanın müxtəlif çəki kateqoriyalarında rəqabət aparmaq imkanlarını göstərir.
Zelim Tçkayevin finala yüksəlməsi 81 kiloqram çəki dərəcəsində Azərbaycanın iki medal qazanması ilə nəticələnib. Eyni çəki dərəcəsində Ömər Rəcəbli də bürünc medal əldə edib. Bu fakt komanda daxilində eyni çəki kateqoriyasında bir neçə idmançının yüksək səviyyədə çıxış edə bilməsinin əhəmiyyətini göstərir. Belə rəqabət düzgün idarə olunduqda həm idmançıların inkişafına, həm də milli komandanın seçim imkanlarının genişlənməsinə töhfə verə bilər.
Ağır çəki dərəcəsində Uşanqi Kokauri və Kənan Nəsibovun mükafatçılar sırasında yer alması da diqqətəlayiqdir. Ağır çəkidə uğurlu çıxış üçün fiziki güc mühüm olsa da, texniki hazırlıq, hərəkət sürəti, dözümlülük və rəqibin hücumlarına düzgün reaksiya vermək də həlledici əhəmiyyət daşıyır. Bu kateqoriyada iki medalın qazanılması Azərbaycanın müxtəlif fiziki xüsusiyyətlərə malik idmançılarla rəqabət aparmaq imkanını nümayiş etdirir.
Bununla yanaşı, medalçılarımızın nəticələri əsasında bütün hazırlıq sisteminin vəziyyəti barədə qəti qənaətə gəlmək düzgün olmazdı. Bunun üçün idmançıların yarışöncəsi hazırlıq göstəriciləri, əvvəlki dünya çempionatları ilə müqayisəli nəticələri, görüşlər üzrə texniki statistikası və uzunmüddətli performans məlumatları da nəzərə alınmalıdır. Lakin yeddi medalın özü milli komandanın beynəlxalq rəqabətdə əhəmiyyətli nəticə əldə etdiyini göstərən konkret faktdır.
Medalçılarımızın çıxışı qarşıdakı dövr üçün də mühüm təhlil materialıdır. Final görüşlərinin və medal uğrunda mübarizələrin təhlili, rəqiblərlə qarşılaşmalarda tətbiq edilən taktiki yanaşmaların qiymətləndirilməsi və fərdi hazırlıq proqramlarının yenilənməsi əldə olunan nəticələrin daha da yaxşılaşdırılmasına kömək edə bilər.
Bakı dünya çempionatı miqyasına görə də diqqət çəkib. Beynəlxalq Cüdo Federasiyasının məlumatında fərdi yarışlarda 93 ölkədən 622 idmançının iştirak etdiyi bildirilir. Kişilər 335, qadınlar isə 287 idmançı ilə təmsil olunublar. Yarışın proqramına 14 fərdi çəki dərəcəsi daxil edilib.
Bu göstəricilər dünya çempionatının geniş coğrafiyanı əhatə etdiyini və yüksək səviyyəli idmançıları bir araya gətirdiyini göstərir. Belə yarışlarda medal qazanmaq üçün idmançılar yalnız öz ölkələrindəki rəqiblərlə deyil, fərqli cüdo məktəblərini, taktiki üslubları və hazırlıq modellərini təmsil edən idmançılarla mübarizə aparırlar.
Bakı mundialı Azərbaycanın idman tədbirlərinə ev sahibliyi etmək imkanlarını da nümayiş etdirib. Dünya çempionatının Milli Gimnastika Arenasında keçirilməsi, müxtəlif ölkələrdən idmançıların və nümayəndə heyətlərinin iştirakı yarışın təşkilati miqyasını müəyyənləşdirən amillər olub. Beynəlxalq Cüdo Federasiyası yarışın yekunlarına dair materialında Azərbaycanın təşkilatçılığını, qonaqpərvərliyini, arenadakı atmosferi və idman nəticələrini müsbət qiymətləndirib.
Belə tədbirlərin əhəmiyyəti yalnız yarış günləri ilə məhdudlaşmır. Beynəlxalq idman tədbirləri yerli idmançıların yüksək səviyyəli rəqiblərlə öz meydanında qarşılaşmasına, məşqçilərin yeni təcrübə əldə etməsinə və idman ictimaiyyətinin dünya cüdosundakı yenilikləri yaxından izləməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda, bu cür yarışlar ölkədə idmana marağın artmasına və gənclərin cüdo ilə məşğul olmağa təşviq edilməsinə şərait yarada bilər.
Bununla belə, təşkilati uğurun uzunmüddətli nəticəyə çevrilməsi üçün yarış zamanı yaranan təcrübədən sonrakı hazırlıq mərhələlərində də istifadə olunmalıdır. Beynəlxalq mütəxəssislərin iş metodlarının öyrənilməsi, hakimlik və məşqçilik təcrübəsinin təhlili, idmançıların yüksək səviyyəli yarış atmosferinə uyğunlaşması gələcək yarışların keyfiyyətinə təsir edə biləcək istiqamətlərdir.
Mundialın sonuncu günü keçirilən qarışıq komanda yarışında Azərbaycan yığması Avstriya komandasını 4:0 hesabı ilə məğlub edib. Lakin 1/8 finalda Yaponiya millisi ilə qarşılaşma 1:4 hesabı ilə başa çatıb və komandamız mübarizəni dayandırıb.
Bu nəticəni fərdi yarışlarda qazanılan yeddi medaldan ayrı qiymətləndirmək lazımdır. Fərdi yarışda idmançının şəxsi hazırlığı və rəqibə uyğun taktiki planı ön plandadırsa, qarışıq komanda formatında heyətin düzgün qurulması, çəki dərəcələri üzrə balans, görüşlərin ardıcıllığı və komanda strategiyası da nəticəyə təsir göstərir.
Avstriya üzərində 4:0 hesablı qələbə Azərbaycan millisinin komanda formatında uğurlu çıxış etmək imkanını göstərib. Yaponiya ilə qarşılaşmada isə rəqibin üstünlüyü komanda yarışlarının ayrıca hazırlıq tələb etdiyini bir daha nümayiş etdirib. Bu formatda uğur qazanmaq üçün fərdi medalçılara malik olmaq vacibdir, lakin təkbaşına kifayət etmir. Komandanın bütün çəki dərəcələri üzrə rəqabətədavamlı olması və hər görüş üçün çevik taktiki qərarların hazırlanması mühüm şərtdir.
Yaponiya ilə qarşılaşmanın təhlili gələcək yarışlarda heyət seçimi, rəqibin zəif və güclü tərəflərinin müəyyənləşdirilməsi və komanda daxilində taktiki koordinasiyanın təkmilləşdirilməsi baxımından faydalı ola bilər. Bu təcrübə fərdi yarışlarda əldə edilən uğurun komanda formatında da yüksək nəticəyə çevrilməsi üçün istifadə edilməlidir.
Qarışıq komanda yarışında nəticənin yaxşılaşdırılması milli cüdonun inkişaf strategiyasında ayrıca istiqamət kimi nəzərdən keçirilə bilər. Bunun üçün idmançıların fərdi hazırlığı ilə yanaşı, komanda yarışlarının xüsusiyyətlərinə uyğun məşqlərin, taktiki ssenarilərin və psixoloji hazırlıq metodlarının tətbiqi əhəmiyyətlidir.
