Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu ölkənin beynəlxalq investisiya xəritəsində artan rolunu bir daha gündəmə gətirib. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən dövlət nümayəndələrinin, iri investorların, maliyyə institutlarının, biznes liderlərinin və aparıcı analitik mərkəzlərin bir araya gəldiyi forum Azərbaycanın yalnız enerji resursları ilə deyil, eyni zamanda qeyri-neft sektoru, rəqəmsal texnologiyalar, infrastruktur, sənaye, kənd təsərrüfatı və bərpa olunan enerji sahələrində də yeni investisiya imkanları yaratdığını nümayiş etdirib.

Forumda 70 ölkədən 803 nümayəndə daxil olmaqla, 3000-dən çox iştirakçının qeydiyyatdan keçməsi tədbirin beynəlxalq miqyasını göstərən əsas göstəricilərdən biridir. Bununla yanaşı, forum çərçivəsində dünyanın aparıcı investisiya şirkətlərinin rəhbərləri ilə keçirilən görüşlər Azərbaycanın qlobal kapital bazarındakı mövqeyinə artan marağın mühüm göstəricisi kimi diqqət çəkir.

Qlobal maliyyə nəhəngləri Azərbaycana maraq göstərir

Forumun açılış günündə Prezident İlham Əliyevin dünyanın iri investisiya şirkətlərinin rəhbərləri ilə keçirdiyi görüşlərdə Azərbaycanın investisiya potensialı, mövcud tərəfdaşlıqlar və yeni əməkdaşlıq istiqamətləri müzakirə olunub.

“Neuberger Berman” şirkətinin sədri və baş icraçı direktoru Corc Uolkerlə görüş bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Fondu 2015-ci ildən şirkətlə əməkdaşlıq edir və indiyədək onun idarəetməsində olan xüsusi kapital, xüsusi borc və birgə investisiya layihələrinə 775 milyon dollar vəsait yönəldib. Hazırda 613 milyard dollar həcmində aktiv idarə edən və 26 ölkədə fəaliyyət göstərən “Neuberger Berman” kimi qlobal maliyyə institutunun Azərbaycanla uzunmüddətli əməkdaşlığı ölkənin beynəlxalq investisiya imkanlarının miqyasını göstərən nümunələrdəndir.

“Brookfield Asset Management” şirkətinin baş icraçı direktoru Konnor Teski ilə görüşdə isə enerji keçidi, bərpa olunan enerji, enerji saxlama sistemləri və rəqəmsal infrastruktur sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi məsələləri müzakirə edilib. Bir trilyon dollardan çox aktiv idarə edən “Brookfield”in bu istiqamətlərə marağı Azərbaycanın enerji transformasiyası və rəqəmsal infrastruktur sahələrində qarşıdakı dövr üçün yaratdığı imkanların investorlar üçün əhəmiyyətini göstərir.

Digər mühüm görüş “Global Infrastructure Partners” şirkətinin təsisçisi və baş icraçı direktoru Adebayo Oqunlesi ilə keçirilib. Azərbaycan Dövlət Neft Fondu, “BlackRock” və GIP arasında Davosda imzalanmış uzunmüddətli strateji əməkdaşlıq protokolu tərəflər arasında mövcud əlaqələrin institusional əsasını formalaşdırır. Fondun GIP ilə birgə layihələri sırasında İtaliyanın yüksəksürətli qatar operatoru “Italo” və Londonun “Gatwick” hava limanı da yer alır. Bu görüşlər göstərir ki, Azərbaycan üçün investisiya gündəliyi artıq yalnız ölkəyə kapital cəlb edilməsindən ibarət deyil. Söhbət həm də qlobal maliyyə institutlarının təcrübəsinin, texnologiyalarının və idarəetmə imkanlarının ölkənin iqtisadi inkişafına inteqrasiyasından gedir.

İnvestisiya gündəliyi şaxələnir

II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun əsas xüsusiyyətlərindən biri investisiya gündəliyinin əvvəlki illərlə müqayisədə daha da genişlənməsidir. Energetika və nəqliyyatla yanaşı, sənaye, maliyyə, tikinti, süni intellekt, kənd təsərrüfatı, su ehtiyatları, rəqəmsal texnologiyalar və idman kimi sahələr də diqqət mərkəzindədir. Forum çərçivəsində Azərbaycanla xarici tərəfdaşlar arasında 11 Anlaşma Memorandumunun imzalanması bu gündəliyin praktiki müstəviyə keçdiyini göstərir. Sənədlər arasında “Microsoft Romania, Moldova & CIS” ilə rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı, “ROX Group” ilə günəş və külək enerjisi layihələri, yeni texnologiyalar əsasında karbid və silisium oksidi istehsalı, Ağdamda quşçuluq kompleksinin yaradılması, baytarlıq vaksinlərinin istehsalı və əczaçılıq müəssisəsinin işə salınması ilə bağlı razılaşmalar var. Bununla yanaşı, Azərbaycan-Oman Birbaşa İnvestisiya Fondu tərəfindən “Azər-Türk Bank”da pay alqı-satqısı üzrə sazişin imzalanması, SOCAR, ADSEA və “Esyasoft” arasında əməkdaşlıq sənədi, həmçinin Ukrayna ilə investisiyaların təşviqi sahəsində razılaşma iqtisadi əməkdaşlığın coğrafiyasının və istiqamətlərinin genişləndiyini göstərir. Beləliklə, forum çərçivəsində müzakirə olunan və rəsmiləşdirilən layihələr iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrini əhatə edir. Bu isə investisiya siyasətinin əsas prioritetlərindən birinin iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi olduğunu göstərir.

Ötən ilin nəticələri yeni gözləntiləri artırır

Azərbaycanın investisiya imkanlarına beynəlxalq marağın artması əvvəlki forumun nəticələri ilə də müqayisə oluna bilər. Birinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda ümumi məbləği 10 milyard dollardan çox olan investisiya sazişlərinin imzalanması, bunun 7 milyard dollardan çox hissəsinin qeyri-neft-qaz sektoruna yönəlməsi ölkənin yeni investisiya istiqamətlərinin formalaşdığını göstərmişdi.

İkinci forumun gündəliyi isə bu prosesin davam etdiyini nümayiş etdirir. Xüsusilə istehsal, texnologiya, bərpa olunan enerji, rəqəmsallaşma və kənd təsərrüfatı kimi sahələrin ön plana çıxması Azərbaycanın investisiya modelində struktur dəyişikliklərinin baş verdiyini göstərən amillərdəndir. Burada əsas məqsəd yalnız xarici maliyyə vəsaitinin cəlb edilməsi deyil. İnvestisiyaların yeni texnologiyaların, biliklərin, müasir idarəetmə təcrübəsinin və əlavə istehsal imkanlarının ölkəyə gətirilməsi ilə müşayiət olunması qarşıya qoyulan əsas hədəflərdən biridir.

Texnologiya və yeni bazarlar

Azərbaycanın investisiya siyasətində diqqət çəkən məqamlardan biri xarici sərmayənin iqtisadiyyatın real sektoruna təsirinin artırılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin forum iştirakçılarına müraciətində Azərbaycanın kapital ilə yanaşı, yeni texnologiyalar, biliklər və müasir həllər cəlb etməkdə maraqlı olduğu vurğulanıb. Bu yanaşmanın iqtisadi məntiqi aydındır: investisiya yeni istehsal güclərinin yaradılmasına, məhsuldarlığın yüksəldilməsinə, yeni iş yerlərinin açılmasına və yerli şirkətlərin xarici bazarlara çıxış imkanlarının genişlənməsinə xidmət etdikdə onun iqtisadi təsiri daha geniş olur. Bu baxımdan sənaye və istehsal layihələrinin, rəqəmsal iqtisadiyyatın, bərpa olunan enerjinin, kənd təsərrüfatının və əczaçılığın investisiya gündəliyində daha böyük yer tutması diqqətəlayiqdir.

Azərbaycanın regional üstünlükləri

Azərbaycanın investorlar üçün cəlbediciliyini müəyyən edən amillər sırasında ölkənin coğrafi mövqeyi, nəqliyyat infrastrukturu və müxtəlif regional bazarlara çıxış imkanları da mühüm yer tutur. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşən Azərbaycan regional logistika və ticarət əlaqələrinin inkişafında mühüm mövqeyə malikdir. Enerji infrastrukturu ilə yanaşı, nəqliyyat, rəqəmsal bağlantılar və sənaye potensialının inkişaf etdirilməsi ölkənin iqtisadi imkanlarını daha da genişləndirir. Digər tərəfdən, bərpa olunan enerji potensialının istifadəsi, enerji keçidi və enerji saxlama texnologiyalarının inkişafı Azərbaycanın gələcək investisiya xəritəsində yeni istiqamətlərin formalaşmasına imkan verir.

İnvestisiya forumu yeni mərhələnin göstəricisidir

II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun nəticələri göstərir ki, ölkənin investisiya gündəliyi tədricən daha çoxşaxəli xarakter alır. Qlobal investisiya şirkətlərinin nümayəndələrinin Bakıya gəlməsi, yeni əməkdaşlıq sənədlərinin imzalanması və müxtəlif sahələr üzrə konkret layihələrin müzakirəyə çıxarılması bu prosesin əsas elementləridir. Azərbaycan üçün qarşıdakı mərhələdə əsas məsələlərdən biri forum çərçivəsində əldə olunan razılaşmaların konkret layihələrə və real investisiya qərarlarına çevrilməsidir. Bu isə investisiya mühitinin davamlı inkişafı, layihələrin səmərəli icrası və beynəlxalq tərəfdaşlıqların uzunmüddətli xarakter alması ilə sıx bağlıdır. Nəticə etibarilə, Bakıda keçirilən investisiya forumu Azərbaycanın qlobal kapital üçün artan maraq doğuran istiqamətlərdən biri olduğunu göstərən mühüm platformaya çevrilib. Enerji və nəqliyyatla yanaşı, sənaye, rəqəmsal iqtisadiyyat, kənd təsərrüfatı, bərpa olunan enerji və digər sahələrdə yeni layihələrin gündəmə gəlməsi ölkənin investisiya profilinin dəyişdiyini nümayiş etdirir.

Forumda səslənən fikirlər və imzalanan sənədlər qarşıdakı dövrdə əsas diqqətin investisiya təşəbbüslərinin real iqtisadi nəticələrə çevrilməsinə yönələcəyini göstərir. Bu baxımdan II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu təkcə beynəlxalq investorların Bakıda görüş platforması deyil, həm də Azərbaycanın iqtisadi inkişaf gündəliyinin yeni istiqamətlərinin təqdim edildiyi mühüm tədbir kimi qiymətləndirilə bilər.

Sevinc Hüseynova,
YAP Təftiş Komissiyasının sədri, Milli Məclisin deputatı