Su ehtiyatları XXI əsrdə təkcə təbii sərvət deyil, həm də strateji təhlükəsizlik məsələsidir. Təəssüf ki, Ermənistan dövləti uzun illər ərzində su resurslarından siyasi və hərbi təzyiq aləti kimi istifadə edərək Azərbaycan ərazilərinə qarşı açıq şəkildə “su terroru” siyasəti həyata keçirmişdir. Bu siyasət xüsusilə işğal dövründə və ondan əvvəlki illərdə daha qabarıq şəkildə özünü göstərmişdir.

Ermənistanın nəzarətində olan Sərsəng su anbarı bu su terrorunun ən bariz nümunəsidir. 1976-cı ildə Tərtər çayı üzərində inşa edilən bu anbar işğal illərində Ermənistan silahlı qüvvələrinin nəzarəti altında olmuş və aşağı axarda yerləşən Azərbaycan rayonları – Tərtər, Ağdam, Bərdə, Goranboy, Yevlax və digərləri üçün ciddi humanitar fəlakətlərə səbəb olmuşdur. Qış aylarında suyun normadan artıq buraxılması nəticəsində kəndlər, əkin sahələri və infrastruktura ziyan dəymiş, yay aylarında isə suyun tamamilə kəsilməsi quraqlıq, məhsulsuzluq və içməli su çatışmazlığı yaratmışdır.

Bu məqsədli və sistemli fəaliyyət beynəlxalq humanitar hüququn kobud şəkildə pozulmasıdır. Su kimi həyati əhəmiyyətli resursun mülki əhaliyə qarşı silah kimi istifadə olunması Cenevrə Konvensiyalarına və insan hüquqlarına ziddir. Ermənistanın bu siyasəti nəticəsində minlərlə insanın sosial rifahı pisləşmiş, kənd təsərrüfatı iflic vəziyyətinə düşmüş, ekoloji tarazlıq ciddi şəkildə pozulmuşdur.

Su terroru təkcə iqtisadi və humanitar zərər deyil, eyni zamanda ekoloji cinayətdir. Suyun idarəsiz və texniki normalara uyğun olmayan şəkildə buraxılması torpaqların şoranlaşmasına, flora və faunanın məhvinə, çay ekosistemlərinin sıradan çıxmasına səbəb olmuşdur. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə regionun davamlı inkişafına ciddi təhlükə yaradır.

2020-ci il Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi bu su terroruna son qoyulması baxımından da mühüm dönüş nöqtəsi olmuşdur. Azərbaycan dövləti azad edilmiş ərazilərdə su təsərrüfatının bərpası, ekoloji tarazlığın yenidən qurulması və əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqamətində ardıcıl addımlar atmaqdadır.

Nəticə etibarilə, Ermənistanın su resurslarından təzyiq və cəza vasitəsi kimi istifadə etməsi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən ciddi şəkildə qiymətləndirilməli və bu kimi halların bir daha təkrarlanmaması üçün hüquqi və siyasi mexanizmlər gücləndirilməlidir. Su həyat mənbəyidir və onu terror alətinə çevirmək insanlığa qarşı cinayətdir.

Cəmilə Bağırova,
YAP Ordubad rayon təşkilatının məsləhətçisi