İlqar İlyasov
Yeni Azərbaycan Partiyası Qaradağ rayon təşkilatının sədri

Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması iki ölkə arasındakı münasibətlərin gələcək inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyan hadisədir. Bu sənəd Azərbaycan ilə Birləşmiş Krallıq arasında uzun illər ərzində formalaşmış dostluq və əməkdaşlıq ənənələrinin müasir geosiyasi, iqtisadi və texnoloji çağırışlara uyğun olaraq daha geniş müstəviyə daşınmasını nəzərdə tutur.
Azərbaycanın xarici siyasət strategiyasında qarşılıqlı hörmətə, suverenliyə, müstəqilliyə və ərazi bütövlüyünə əsaslanan tərəfdaşlıqların inkişafı mühüm yer tutur. Bu baxımdan Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkənin münasibətlərində yalnız mövcud əməkdaşlığın təsdiqi deyil, həm də yeni istiqamətlər üzrə qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsi üçün siyasi və institusional çərçivə formalaşdırır.
Sənədin 1994-cü və 1998-ci illərdə imzalanmış birgə bəyannamələrə əsaslanması Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələrinin ardıcıl inkişaf tarixini və tərəflərin əməkdaşlığa uzunmüddətli yanaşmasını nümayiş etdirir. Bu münasibətlərin təməlində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, BMT Nizamnaməsinə, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət dayanır.
Bəyannamənin mühüm istiqamətlərindən biri müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsidir. Müasir dünyada təhlükəsizlik çağırışlarının mürəkkəbləşdiyi, regional və qlobal sabitliyin qorunmasının xüsusi aktuallıq qazandığı bir şəraitdə bu istiqamətdə qarşılıqlı fəaliyyətin gücləndirilməsi əhəmiyyətlidir. Sənəddə müdafiə sahəsində təlimlərin, təcrübə mübadiləsinin, potensialın artırılmasının, müdafiə sənayesi üzrə birgə təşəbbüslərin, hüquq-mühafizə və sərhəd idarəçiliyi sahələrində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur.
İqtisadiyyat, ticarət və investisiya sahəsində müəyyənləşdirilən hədəflər tərəfdaşlığın praktik nəticələrə istiqamətləndiyini göstərir. Azərbaycan uzun illərdir beynəlxalq enerji bazarında etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir. Böyük Britaniya ilə enerji sahəsində formalaşmış əməkdaşlıq iki ölkənin iqtisadi münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Yeni sənəd isə iqtisadi əlaqələrin bərpaolunan enerji, infrastruktur, xidmətlər, maliyyə bazarları və innovasiya istiqamətlərində genişləndirilməsinə əlavə imkanlar yaradır.
Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafına verilən diqqət Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat və logistika sistemində artan rolunun əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirir. Şərqlə Qərb arasında mühüm tranzit məkanı olan Azərbaycan əlverişli coğrafi mövqeyini müasir infrastruktur imkanları ilə birləşdirərək regional və beynəlxalq bağlantıların inkişafına töhfə verir. Böyük Britaniya ilə bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi nəqliyyat, logistika, ticarət və investisiya imkanlarının artırılması baxımından yeni perspektivlər yarada bilər.
Sənəddə yaşıl enerji keçidi, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyalar üzrə əməkdaşlığın ayrıca yer alması da diqqətəlayiqdir. Bu, qlobal enerji transformasiyası şəraitində Azərbaycanın mövcud enerji potensialı ilə yanaşı, gələcək inkişaf prioritetlərinin də beynəlxalq tərəfdaşlarla uzlaşdırılmasına xidmət edir.
Strateji tərəfdaşlığın digər mühüm istiqaməti təhsil, elm və innovasiyadır. Müasir dövrdə dövlətlərin rəqabət qabiliyyəti yalnız təbii resurslar və iqtisadi göstəricilərlə deyil, həm də insan kapitalının səviyyəsi, elmi potensialı və texnoloji imkanları ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan ali təhsil, peşə hazırlığı, rəqəmsal bacarıqlar, süni intellekt, elmi tədqiqatlar və innovativ texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Universitetlər, elmi-tədqiqat institutları və sənaye müəssisələri arasında əlaqələrin inkişafı gələcək nəsillərin bilik və bacarıqlarının artırılmasına, yeni iqtisadi imkanların formalaşmasına şərait yarada bilər.
Bəyannamədə insanlararası əlaqələrin, mədəni mübadilənin və peşəkar şəbəkələrin inkişafına da diqqət yetirilməsi tərəfdaşlığın yalnız siyasi və iqtisadi münasibətlərdən ibarət olmadığını göstərir. Dövlətlər arasında davamlı əlaqələrin möhkəmlənməsində xalqların bir-birini daha yaxından tanıması, təhsil və mədəniyyət mübadiləsi, vətəndaş cəmiyyətləri arasında birbaşa təmaslar mühüm rol oynayır.
Bəyannamənin icrasının müntəzəm nəzərdən keçirilməsi, gələcək prioritetlərin müəyyənləşdirilməsi və praktiki əməkdaşlıq mexanizmlərinin inkişaf etdirilməsi də sənədin əhəmiyyətini artıran məqamlardandır. Bu yanaşma müəyyənləşdirilən hədəflərin ardıcıl izlənilməsi və əməkdaşlığın konkret nəticələrlə zənginləşdirilməsi üçün institusional əsas yaradır.
Ümumilikdə, Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkənin münasibətlərinin siyasi dialoqdan iqtisadiyyat, təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat, təhsil və innovasiyaya qədər geniş sahələri əhatə edən yeni mərhələsini müəyyənləşdirir. Bu sənəd Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasət kursunun, beynəlxalq əməkdaşlığa açıq mövqeyinin və milli maraqlara əsaslanan tərəfdaşlıq strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir.
Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin şaxələndirilməsi, milli maraqlara uyğun yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması və ölkəmizin regional və qlobal proseslərdə rolunun möhkəmləndirilməsi dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindəndir. Dublin şəhərində imzalanmış bu Bəyannamə də Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinin gələcək inkişafı üçün yeni imkanlar müəyyənləşdirir, qarşılıqlı maraqlara və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan əməkdaşlığın davamlılığına xidmət edir.