Xəzər dənizi sahillərində yerləşən Azərbaycan son iyirmi ildə regional oyunçudan qlobal arenada özünəməxsus səsi olan bir dövlətə çevrilmə prosesini yaşayır. Ümumdünya İqtisadi Forumunda artan iştirakı və təsiri bu transformasiyanın əyani göstəricisidir. Enerji resursları ilə zəngin, lakin bu zənginliyi diplomatiya və iqtisadi diversifikasiya strategiyası ilə birləşdirən Azərbaycan modeli beynəlxalq müşahidəçilərin diqqətini cəlb edir.
Davos İsveçrənin dağlıq ərazisində hər il keçirilən və dünyanın ən nüfuzlu liderlərini, iş adamlarını və ekspertlərini bir araya gətirən platformadır. Azərbaycan bu platformada son illərdə yalnız iştirakçı deyil, müəyyən məsələlərdə gündəm formalaşdıran aktiv tərəf kimi çıxış edir. Bu proses üç əsas istiqamətdə formalaşır: enerji təhlükəsizliyi sahəsində mövqeləşmə, yaşıl transformasiya öhdəlikləri və Şərq-Qərb dialoqu vasitəçiliyi.
Enerji sektoru Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin təməl daşlarından biridir. Avropa üçün alternativ enerji dəhlizi kimi fəaliyyət göstərən ölkə, xüsusilə 2022-ci ildən etibarən artan qaz tədarükü öhdəlikləri ilə özünü etibarlı tərəfdaş kimi təsdiqləyir. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi texniki infrastruktur olmaqla yanaşı, geosiyasi müstəqillik instrumenti kimi də qiymətləndirilir. Avropa Komissiyası ilə bağlanan memorandumlar və Azərbaycan qazının Avropa enerji balansındakı payının artırılması planları bu strategiyanın konkret nəticələridir. Ukrayna böhranı fonunda Avropanın enerji təhlükəsizliyi axtarışlarında Azərbaycan strateji tərəfdaş kimi özünü daha da möhkəmləndirmişdir.
Ənənəvi olaraq fosil yanacaq ixracatçısı kimi tanınan Azərbaycan yaşıl enerji transformasiyasına investisiya edən ölkələr sırasına daxil olur. 2024-cü ildə COP29 İqlim Konfransına ev sahibliyi etmək faktı bu strategiyanın simvolik zirvəsidir. Ölkə bunu enerji ixracatçısından yaşıl transformasiya liderinə keçid strategiyası kimi təqdim edir və praktik addımlarla dəstəkləyir.
Coğrafi mövqe, mədəni çoxşaxəlilik və balanslaşdırılmış xarici siyasət Azərbaycanın özünü qlobal dialoq vasitəçisi kimi təqdim etməsinə imkan verir. Davosda ölkə həm Qərb, həm də Şərq perspektivlərini başa düşən nadir məkanlardan biri kimi qəbul edilir.
Azərbaycanın qlobal liderlik strategiyası yalnız enerji sektoruna əsaslanmır. Ölkə sistemli şəkildə iqtisadiyyatının strukturunu dəyişdirmək strategiyası həyata keçirir. Rəqəmsal transformasiya bu proseslərin önlərindən biridir. ASAN xidmət modelinin beynəlxalq səviyyədə nümunə kimi qəbul edilməsi bu yanaşmanın nəticəsidir.
Turizm və mədəni diplomatiya sahəsində də əhəmiyyətli addımlar atılır. Bakının Formula-1 Qran-prisi, Avropa Oyunları və beynəlxalq konfranslara ev sahibliyi ölkəni qlobal tədbir mərkəzi kimi tanıdır.
İqlim dəyişikliyi və qlobal ərzaq təhlükəsizliyi fonunda Azərbaycanın kənd təsərrüfatı potensialı da strateji əhəmiyyət qazanır.
Azərbaycanın qlobal liderlik modelinin mühüm aspektlərindən biri balanslaşdırılmış geosiyasi yanaşmadır. Çoxvektorlu xarici siyasət ölkənin müstəqil qərarvermə imkanlarını qoruyur.
Regional sabitlik və post-münaqişə bərpası sahəsində təcrübə Davos müzakirələrində nümunə kimi təqdim olunur. Qarabağın bərpası və nəqliyyat dəhlizləri bu siyasətin praktik tərəfidir.
Azərbaycanın gələcək strategiyası innovasiya iqtisadiyyatı, yaşıl enerji və regional nəqliyyat mərkəzi olmaq istiqamətində formalaşır.
Azərbaycanın Davos platformasında artan rolu məqsədyönlü siyasət, resursların düzgün idarə olunması və geosiyasi çevikliyin nəticəsidir.
Tural İsmayılov,
analitik, yazar
