2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə” ölkəmizin beynəlxalq aləmdə artan nüfuzunun və ardıcıl xarici siyasət kursunun növbəti parlaq təzahürüdür. Bu tarixi sənəd iki ölkə arasındakı onilliklərə söykənən ənənələri – xüsusilə 1994-cü il 23 fevral tarixli Dostluq və Əməkdaşlıq, eləcə də 1998-ci il 21 iyul tarixli Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamələrin təməlini keyfiyyətcə yeni müstəviyə – strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə qaldırır.

Qəbul olunan sənəddə tərəflərin BMT Nizamnaməsinə, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, xüsusən də beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərin toxunulmazlığına, suverenliyə, müstəqilliyə və ərazi bütövlüyünə hörmət prinsiplərinə qəti sadiqliyi vurğulanır. Eyni zamanda, Bəyannamədə 2025-ci il avqustun 8-də imzalanmış Vaşinqton Sülh Zirvəsi Bəyannaməsinin tarixi əhəmiyyəti xüsusi qeyd olunur. Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımların alqışlanması və Böyük Britaniyanın bu istiqamətdəki səylərə davamlı dəstəyi regionda uzunmüddətli və davamlı sülhün bərqərar olunmasına mühüm töhfədir. Birləşmiş Krallığın ikitərəfli dialoq vasitəsilə regionun sabitliyinə dəstək verməsi hər iki tərəfin maraqlarına tam cavab verir.

Müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi Dublin Bəyannaməsinin aparıcı istiqamətlərindən biridir. İştirakçılar regional sülh və sabitliyi dəstəkləmək, ümumi təhdidlərin qarşısını almaq və onlara adekvat cavab vermək üçün qabiliyyətlərini artırmaq barədə ortaq uzunmüddətli öhdəlik götürürlər. Yüksək səviyyəli qarşılıqlı fəaliyyətin qorunub saxlanılması, təlimlər, potensialın artırılması və müdafiə sənayesi sahəsində birgə təşəbbüslərin araşdırılması ikitərəfli hərbi əməkdaşlığı yeni mərhələyə daşıyır. Eyni zamanda, qanunun aliliyini və institusional dayanıqlılığı gücləndirmək məqsədilə hüquq-mühafizə orqanları, sərhəd idarəçiliyi, həmçinin məhkəmə və hüquqi sahələrdə tərəfdaşlığın genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

İqtisadi müstəvidə güclü, dayanıqlı və şaxələndirilmiş iqtisadi artımın, açıq ticarətin, investisiyaların və innovasiyanın hər iki ölkə üçün uzunmüddətli rifahın əsası olduğu qəbul edilir. Bərpaolunan enerji, infrastruktur və xidmətlər sahəsində kommersiya tərəfdaşlıqlarının təşviqi prioritet təşkil edir. Britaniyanın sərhədyanı ticarət və investisiyaları asanlaşdıran nəqliyyat, logistika layihələri ilə yanaşı, strateji əhəmiyyətə malik Orta Dəhlizin inkişafına dəstək verməsi Azərbaycanın regional logistika mərkəzi kimi rolunu gücləndirir. İqlim dəyişikliyinə davamlılıq, sıfır emissiya hədəfləri, yaşıl maliyyələşdirmə və aşağı karbonlu texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq xüsusi yer tutur. Bu istiqamətdə Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiya investisiya və enerji layihələrinin reallaşdırılmasında əsas platforma rolunu oynayır.

Tərəflər uzunmüddətli rifah və sosial dayanıqlığın təhsil, elm, tədqiqat və innovasiyadan bilavasitə asılı olduğunu qəbul edirlər. Ali təhsil, peşə təhsili, rəqəmsal və texniki bacarıqların inkişafı, eləcə də dövlət sektorunda təlimlər sahəsində əməkdaşlıq dərinləşdirilir. Süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə, inkişafda olan texnologiyalar və həyat elmləri sahəsində universitetlərin və tədqiqat institutlarının birgə fəaliyyəti təşviq edilir. Eyni zamanda, iki xalq arasında etimad, səmimilik və güclü insanlararası əlaqələrin qurulması üçün vətəndaş cəmiyyətləri və peşəkar şəbəkələr səviyyəsində mübadilələr dəstəklənir.

Dublin Birgə Bəyannaməsi Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında münasibətlərin gələcək vizyonunu müəyyənləşdirərək, hər iki xalqın rifahına və regional tərəqqiyə xidmət edən möhkəm təməl yaradır.

Anar Məmmədov,

Milli Məclisin deputatı