Azərbaycanın müasir tarixində elə günlər var ki, onların siyasi və tarixi əhəmiyyəti illər keçdikcə daha aydın görünür. 3 oktyabr 1993-cü il məhz belə tarixlərdəndir. Həmin gün Azərbaycan xalqı öz iradəsini nümayiş etdirərək Heydər Əliyevi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçdi. Bu seçim ölkəmizin taleyində yeni mərhələnin başlanğıcı, müstəqil dövlətçiliyimizin möhkəm təməllər üzərində qurulması istiqamətində tarixi dönüş oldu. Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan olduqca ağır sınaqlarla üz-üzə idi. Siyasi böhran, iqtisadi çətinliklər, silahlı qarşıdurmalar, idarəetmədə xaos və torpaqlarımızın işğalı dövlət müstəqilliyimizi ciddi təhlükə qarşısında qoymuşdu. Cəmiyyətin dövlətçilik iradəsi sarsılır, ölkənin gələcəyi ilə bağlı narahatlıq artırdı. Belə bir mürəkkəb tarixi şəraitdə xalqın böyük siyasi təcrübəyə və dövlətçilik məktəbinə malik Heydər Əliyevə üz tutması təsadüfi deyildi.

1993-cü ilin iyununda Bakıya qayıdan Ulu Öndər ilk növbədə ölkəni parçalanma və vətəndaş qarşıdurması təhlükəsindən xilas etmək, dövlət idarəçiliyini bərpa etmək və ictimai-siyasi sabitliyi təmin etmək kimi həyati vəzifələri qarşıya qoydu. Gəncəyə gedərək yaranmış ağır vəziyyətin aradan qaldırılmasında göstərdiyi siyasi iradə onun dövlət və xalq qarşısında məsuliyyətinin bariz nümunəsi idi.
3 oktyabr seçkiləri ilə bu siyasi xətt xalqın iradəsi ilə təsdiqləndi.
Heydər Əliyevin Prezident seçilməsindən sonra Azərbaycan dövlətçiliyi yeni məzmun qazandı. Dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, qanunun aliliyinin təmin olunması, ordu quruculuğunun sistemli xarakter alması, iqtisadiyyatın dirçəldilməsi və beynəlxalq münasibətlərdə Azərbaycanın müstəqil aktor kimi mövqeyinin gücləndirilməsi ardıcıl dövlət siyasətinə çevrildi.
Ulu Öndərin dövlətçilik fəlsəfəsinin mahiyyətini onun bu sözləri çox aydın ifadə edir: “Biz Azərbaycanda demokratik, hüquqi, dünyəvi dövlət qururuq.” Bu, sadəcə siyasi bəyanat deyildi. Sonrakı illərdə həyata keçirilən hüquqi və siyasi islahatlar həmin strateji baxışın real məzmununu ortaya qoydu.
1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi dövlət quruculuğunda mühüm mərhələ oldu. Demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət prinsipləri, insan hüquq və azadlıqlarının təminatı, hakimiyyət bölgüsü kimi fundamental prinsiplər Azərbaycanın dövlət modelinin hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi. Senzuranın aradan qaldırılması, ölüm hökmünün ləğvi, Ombudsman və Konstitusiya Məhkəməsi kimi mühüm institutların yaradılması da hüquqi dövlət quruculuğunun mühüm istiqamətlərini təşkil etdi.
Heydər Əliyev yaxşı bilirdi ki, siyasi müstəqillik iqtisadi müstəqilliklə tamamlanmalıdır. Bu baxımdan onun yaratdığı neft strategiyası Azərbaycanın gələcək inkişafının iqtisadi əsaslarını formalaşdırdı. 1994-cü ildə imzalanan “Əsrin müqaviləsi” ölkəmizin dünya enerji sisteminə inteqrasiyasını sürətləndirdi, Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi və siyasi çəkisini artırdı. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri və digər regional layihələr Azərbaycanın gələcək enerji və nəqliyyat strategiyasının təməlini qoydu.
Ulu Öndərin uzaqgörən siyasəti Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsində də mühüm rol oynadı. Tarazlaşdırılmış xarici siyasət, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq və Azərbaycanın milli maraqlarının ardıcıl müdafiəsi ölkəmizin dünya birliyində özünəməxsus yer tutmasına imkan verdi. Qarabağ probleminin beynəlxalq gündəmdə saxlanılması, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün beynəlxalq hüquq çərçivəsində müdafiəsi də həmin siyasətin mühüm istiqamətlərindən idi.

Heydər Əliyevin dövlətçilik irsində Azərbaycançılıq ideologiyası xüsusi yer tutur. “Azərbaycan dövlətinin milli ideologiyasının özəyini, əsasını təşkil edən azərbaycançılıqdır”, – deyən Ulu Öndər milli dövlətçilik düşüncəsini milli-mənəvi dəyərlər və ümumbəşəri prinsiplərlə vəhdətdə təqdim edirdi. Azərbaycançılıq milli həmrəyliyin, milli özünüdərkin və dövlətə bağlılığın mühüm ideoloji dayağına çevrildi.
Ulu Öndərin 1993-cü ildə Prezident seçilərkən verdiyi vəd isə onun bütün siyasi fəaliyyətinin mahiyyətini ifadə edirdi: “Həyatımın sonuna qədər xalqıma sədaqətlə xidmət edəcək və bütün fəaliyyətimi Azərbaycan Respublikasının gələcək inkişafına sərf edəcəyəm.”
Bu, sadəcə andiçmə mərasimində səslənən siyasi vəd deyildi. Sonrakı illərin dövlətçilik tarixi həmin vədin real siyasi fəaliyyətə çevrildiyini göstərdi.
3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan xalqının öz dövlətçilik taleyinə sahib çıxdığı günlərdən biri kimi tariximizdə qalır. Həmin gün verilmiş siyasi seçim müstəqil Azərbaycanın sabitlik, inkişaf və güclü dövlətçilik yolunda yeni mərhələsinin əsasını qoydu.
Bu gün Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsinə nəzər salarkən bir həqiqət xüsusi vurğulanmalıdır: dövlət qurmaq yalnız hakimiyyətə gəlmək deyil, dövlətin gələcəyini təmin edən möhkəm siyasi, hüquqi, iqtisadi və mənəvi təməllər yaratmaqdır. Heydər Əliyevin tarixi xidmətlərindən biri də məhz bu təməlləri yaratmasıdır.
Onun siyasi iradəsi və dövlətçilik fəlsəfəsi müasir Azərbaycanın tarixində silinməz iz qoymuş, müstəqilliyin qorunması və möhkəmləndirilməsi üçün möhkəm əsaslar formalaşdırmışdır.
3 oktyabr – buna görə də yalnız bir seçki tarixi deyil. Bu tarix Azərbaycan dövlətçiliyinin taleyüklü dönüş nöqtələrindən biridir. Bu tarix xalqın öz liderinə etimad göstərdiyi, dövlətçiliyin isə yeni siyasi nəfəs qazandığı gündür.

Jalə Əliyeva,
Millət vəkili,
Milli Məclisin Ailə,qadın,uşaq məsələləri
komitəsinin sədr müavini