Tarixi rəğbət və qardaşlıq telləri üzərində qurulan Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələri bu gün keyfiyyətcə yeni — müttəfiqlik və strateji tərəfdaşlıq mərhələsini yaşayır. İki ölkə liderinin siyasi iradəsi, artan iqtisadi kooperasiya və regional inteqrasiya layihələri Bakı və Daşkəndi Türk dünyasının və Avrasiya məkanının əsas güc mərkəzlərindən birinə çevirir.

​Son illərdə Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında münasibətlərin inkişaf dinamikası göstərir ki, tərəflər dərindən düşünülmüş, uzaqgörən və çoxşaxəli strateji xətt yürüdürlər. Əsrlərdən gələn ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər bu gün müasir geostrateji reallıqlarla tamamilə zənginləşib. Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi geniş müsahibə iki qardaş ölkə arasında formalaşan bu kompleks və çoxşaxəli əməkdaşlıq modelinin hərtərəfli mənzərəsini ortaya qoyur.

Azərbaycan və Özbəkistan arasında mövcud olan yüksəksəviyyəli münasibətlərin təməlində dövlət başçıları — Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış səmimi dostluq, qarşılıqlı hörmət və dərin etimad mühiti dayanır. Liderlərin müntəzəm təmasları və siyasi iradəsi ikitərəfli əlaqələrin sürətli inkişafının əsas lokomotividir.

​Son illər ərzində ali səviyyədə 15-dən çox qarşılıqlı səfərin həyata keçirilməsi siyasi dialoqun nə qədər intensiv və nəticəyönümlü olduğunu sübut edir. Bu səfərlər yalnız rəsmi protokol xarakteri daşımır, hər dəfə iki ölkənin gələcək inkişaf xəritəsini müəyyən edən mühüm qərarların qəbulu ilə nəticələnir.
İkitərəfli əlaqələrin yeni müstəviyə qaldırılmasında qəbul edilən hüquqi sənədlər və yaradılan mexanizmlər mühüm rol oynayır. Azərbaycan və Özbəkistan iqtisadi münasibətlərində sadə ticarət mübadiləsindən daha dərin mərhələyə — sənaye kooperasiyasına, birgə istehsala və qarşılıqlı investisiya qoyuluşlarına keçid baş verib.

​Bu prosesin maliyyə təməlini təşkil etmək üçün 500 milyon ABŞ dolları ümumi kapitalla təsis edilən Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti aparıcı institut kimi çıxış edir. Eyni zamanda, Azərbaycanda özbək kapitalı ilə fəaliyyət göstərən 130-dan çox kommersiya təşkilatının mövcudluğu biznes mühitinin nə qədər inteqrasiya olunduğunu göstərir.

Cənubi Qafqazın aparıcı dövləti olan Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanın strateji gücü olan Özbəkistan Avrasiyanın nəqliyyat-logistika xəritəsində əvəzedilməz mövqeyə malikdirlər. Tərəflər Orta Dəhliz (Middle Corridor) çərçivəsində öz imkanlarını birləşdirərək Şərqlə Qərb arasında təhlükəsiz və sürətli tranzit qovşağı formalaşdırırlar. ​Xüsusilə, yaxın gələcəkdə reallaşacaq Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolu layihəsinin Orta Dəhliz və TRIPP kimi strateji xətlərlə inteqrasiyası bütöv region üçün yeni iqtisadi imkanlar pəncərəsi açacaq. İki ölkə arasında enerji tərəfdaşlığı artıq ənənəvi neft-qaz sektorunun hüdudlarını aşıb. Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazın bərpaolunan enerji potensialının birləşdirilməsi istiqamətində tarixi addımlar atılır.
​2025-ci ildə Bakıda təsis edilmiş “Yaşıl Dəhliz Birliyi” MMC (Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistanın birgə iştirakı ilə) Mərkəzi Asiyada istehsal olunan "yaşıl enerji"nin Xəzər dənizinin dibi, Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindən keçməklə Avropaya nəqlini nəzərdə tutan qlobal enerji Layihəsinin əsas icraçı mexanizmidir. 

İkitərəfli tərəfdaşlıq yalnız iqtisadi və siyasi maraqlarla məhdudlaşmır, həm də dərin mənəvi-sosial bazaya söykənir. İşğaldan azad edilmiş Füzuli şəhərində Özbəkistanın təşəbbüsü və hədiyyəsi kimi inşa olunan Mirzə Uluqbəy adına 1-li tam orta məktəb və 100 hektarlıq “Dostluq bağı” Özbəkistan xalqının Azərbaycanın quruculuq işlərinə qardaşlıq dəstəyinin simvolik təzahürüdür. ​Regional müstəvidə isə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşlərinə tamhüquqlu üzv seçilməsi ilə regiondakı traditional "C5" formatı "C6" formatına transformasiya olunub. Bu addım Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsindəki inteqrasiya prosesləri ilə birgə Bakı-Daşkənd oxunu Türk dünyasının vahid və yenilməz strateji güc mərkəzinə çevirir.

​Azərbaycan-Özbəkistan tərəfdaşlığı müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində tarixi köklərə, qarşılıqlı hörmətə və strateji maraqlara söykənən nümunəvi müttəfiqlik modeli kimi inkişaf etməkdədir.

Anar Məmmədov, 

Milli Məclisin deputatı