Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin yanvarın 12-də sədrliyi ilə keçirilmiş müşavirə paytaxt və Abşeron yarımadasında su təsərrüfatının gələcək inkişaf konturlarını müəyyən edən mühüm siyasi və strateji hadisə olmuşdur. Müşavirə çərçivəsində müzakirə edilən və təsdiqlənən “Bakı şəhərində və Abşeron yarımadasında su təchizatı, yağış və tullantı suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026–2035-ci illər üçün Dövlət Proqramı” regionun sosial-iqtisadi inkişafı ilə birbaşa bağlı olan fundamental məsələləri əhatə edir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında diqqəti bir məqama xüsusi yönəltmişdir: müasir dövrdə su resursları yalnız məişət ehtiyaclarının təminat vasitəsi deyil, dövlətlərin dayanıqlılığını və şəhərlərin yaşamaq qabiliyyətini müəyyən edən əsas faktorlardan biridir. Xüsusilə Bakı və Abşeron yarımadası kimi intensiv urbanizasiya şəraitində olan ərazilərdə su təchizatı, kanalizasiya və yağış sularının idarə olunması kompleks yanaşma tələb edir.
Dövlət başçısı son iyirmi il ərzində ölkədə həyata keçirilmiş su infrastrukturu layihələrinə toxunaraq qeyd etmişdir ki, bu dövr ərzində dörd iri su anbarının inşa edilməsi Azərbaycanın su təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynamışdır. Ümumi tutumu 500 milyon kubmetrdən artıq olan bu anbarlar yalnız paytaxt regionunun deyil, bütövlükdə ölkənin su balansının qorunmasına xidmət edir. Prezident vurğulamışdır ki, bu nəticələr məqsədyönlü və ardıcıl dövlət siyasətinin məntiqi nəticəsidir.
Yeni Dövlət Proqramının əsas xüsusiyyətlərindən biri onun əhatə dairəsinin genişliyidir. Proqram Bakı şəhərini, paytaxtın qəsəbələrini, Sumqayıt şəhərini və Abşeron rayonunu bir vahid su təsərrüfatı məkanında birləşdirir. Bu yanaşma parçalanmış idarəetmədən imtina edərək, region üzrə koordinasiyalı və səmərəli mexanizmin formalaşdırılmasını hədəfləyir.
Proqramın prioritet istiqamətlərindən biri su təchizatının dayanıqlığının artırılması və alternativ mənbələrin yaradılmasıdır. Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, iqlim dəyişiklikləri və su ehtiyatlarının qeyri-bərabər paylanması fonunda mövcud mənbələrlə kifayətlənmək risklidir. Bu səbəbdən yeni texnologiyaların tətbiqi və əlavə mənbələrin formalaşdırılması strateji əhəmiyyət kəsb edir.
Bu kontekstdə ölkədə duzsuzlaşdırma zavodunun inşası ilə bağlı qərar xüsusi diqqət çəkir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Xəzər dənizinin imkanlarından istifadə etməklə içməli su ehtiyatlarının artırılması Bakı və Abşeron yarımadası üçün mühüm alternativ olacaq. Bu layihə su təminatında mövsümi və iqlim risklərinin azaldılmasına xidmət edəcək.
Su və kanalizasiya şəbəkələrinin genişləndirilməsi proqramın əsas icra mexanizmlərindən biri kimi müəyyən edilib. Son illərdə paytaxt ətrafında yaranan yeni yaşayış massivləri mövcud infrastruktura ciddi yük yaradır. Dövlət Proqramı çərçivəsində köhnə xətlərin yenilənməsi, yeni magistral sistemlərin qurulması və texniki itkilərin azaldılması nəzərdə tutulur. Bu tədbirlər xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsinə və vətəndaş məmnunluğunun artırılmasına yönəlib.
Yağış sularının idarə olunması məsələsi də müşavirədə xüsusi vurğulanmışdır. Prezident İlham Əliyev bildirmişdir ki, intensiv yağıntılar zamanı yaranan problemlər şəhər təsərrüfatının zəif nöqtələrini üzə çıxarır. Bu baxımdan müasir drenaj sistemlərinin qurulması, yağış sularının toplanması və təhlükəsiz şəkildə kənarlaşdırılması Dövlət Proqramının mühüm hədəflərindən biridir.
Tullantı sularının təmizlənməsi və ekoloji mühitin qorunması proqramın ayrılmaz hissəsidir. Dövlət başçısı çıxışında qeyd etmişdir ki, tullantı sularının nəzarətsiz axıdılması uzunmüddətli ekoloji və sosial problemlərə səbəb ola bilər. Buna görə də yeni təmizləyici qurğuların yaradılması, mövcud obyektlərin modernləşdirilməsi və təmizlənmiş suların təsərrüfat dövriyyəsinə qaytarılması əsas vəzifələr sırasındadır.
Proqramda su sektorunda rəqəmsal idarəetmənin tətbiqi də mühüm yenilik kimi qiymətləndirilir. SCADA və IoT texnologiyalarının tətbiqi vasitəsilə şəbəkələrin real vaxt rejimində monitorinqi, qəza risklərinin vaxtında aşkarlanması və su itkilərinin dəqiq ölçülməsi mümkün olacaq. Prezident İlham Əliyev vurğulamışdır ki, rəqəmsal yanaşma resurslardan istifadədə səmərəliliyi köklü şəkildə artıracaq.
Nəticə etibarilə, 2026–2035-ci illəri əhatə edən bu Dövlət Proqramı Bakı və Abşeron yarımadasında su təsərrüfatının keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçidini təmin edir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşdırılan bu strategiya şəhər mühitinin təhlükəsizliyinə, ekoloji tarazlığın qorunmasına və uzunmüddətli sosial rifaha xidmət edən əsaslı yol xəritəsidir.
Cavid Məmiyev,
YAP Sumqayıt şəhər təşkilatının sədr müavini
