Son 15 ilin statistikasına diqqət yetirsək, vətəndaş amilinin dövlət siyasətinin əsasında dayandığını əsaslı şəkildə görmək olar. 11 aprel prezident seçkilərində xalqın 86 faiz səsini qazanaraq yenidən qələbəsini təmin edən dövlətimizin başçısı İlham Əliyev andiçmə mərasimində bildirmişdir: “Ümumiyyətlə, deyə bilərəm ki, son 15 il ərzində biz sosial məsələlərin həllinə çox böyük diqqət göstərmişik. Bunu rəqəmlər də təsdiqləyir.

Maaşlar təxminən 7 dəfə, pensiyalar 10 dəfədən çox artıb. Sosial infrastruktur yaradılır. 3100-dən çox məktəb tikilib və təmir edilib. 640-dan çox xəstəxana tikilib və təmir edilib. Bölgələrdə 43 Olimpiya İdman Mərkəzi yaradılıb. Yəni, sosial siyasət daim diqqət mərkəzindədir. Dəfələrlə bu məsələ ilə bağlı fikrimi bildirmişəm, bir daha demək istəyirəm ki, gələcək fəaliyyətimdə də Azərbaycan vətəndaşının maraqları, onun rifahı daim diqqət mərkəzində olacaq.” O da qeyd olunmuşdur ki,  növbəti illərdə   daha  ciddi islahatların aparılacağını nəzərə alsaq, vətəndaşlarımızın yaşayış səviyyəsi daha da yaxşılaşacaq. Yoxsulluğa qarşı mübarizədə Azərbaycan böyük uğurlara imza atıb. Yoxsulluq təxminən 50 faizdən 5,4 faizə enib. İşsizlik  5 faiz səviyyəsindədir. Son 15 ildə bir milyon 900 minə yaxın  yeni iş yeri yaradılıb. “Mən bunu bir daha demək istəyirəm ki, gələcək fəaliyyətimizdə biz bu amili daim diqqətdə saxlayacağıq” söyləyən ölkə Prezidenti bunu belə əsaslandırmışdır: “Çünki bizdə mövcud olan müsbət demoqrafik dinamika tələb edir ki, iş yerlərinin yaradılması prosesi daim getsin. Əgər nəzərə alsaq ki, indi dünyada, o cümlədən Azərbaycanda yeni texnologiyalar tətbiq olunur və bu texnologiyalar bəzi hallarda insan əməyini aradan götürür, yeni texnoloji müəssisələrin yaradılması bizim planlarımızdadır. Biz yeni iş yerlərinin yaradılması ilə bağlı daha çevik və səmərəli siyasət aparmalıyıq.”

Təbii ki, bu gün fəxr hissi ilə qeyd ediriksə ki, Azərbaycan özünü dünyaya sosial dövlət kimi təqdim edib, bu, uğurlu, təkmil  sosial-iqtisadi siyasətin nəticəsidir. Təkmilləşmə, yeniləşmə dövlət siyasətinin əsasını təşkil edir. Elə bu səbəbdən də, 2016-cı ilin sentyabrında ümumxalq səsverməsinə çıxarılan Konstitusiyaya əlavə və dəyişikliklərin bir qismi insan hüquq və azadlıqlarının qorunmasına, digər qismi isə idarəetmə sistemində təkmilləşməyə xidmət edir. Vitse-prezidentlik institutunun yaradılması, Mehriban xanım Əliyevanın Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti təyin edilməsi ölkəmizin davamlı inkişafına xidmət edən mühüm addımlar sırasındandır. Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri məhz əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsidir. Uzun illərdir ölkənin ictimai-siyasi, mədəni, humanitar, sosial həyatında mühüm və fəal rol oynayan Mehriban xanım Əliyeva Prezident İlham Əliyevin 21 fevral 2017-ci il tarixli  Sərəncamı ilə  ölkənin Birinci vitse-prezidenti təyin olunduqdan sonra  qeyd olunan sahələrdə fəaliyyətini davam etdirəcəyini vurğulamaqla,  Rusiyanın “Vesti nedeli” verilişinə müsahibəsində bildirmişdi ki, Birinci vitse-prezident kimi bundan sonrakı işlərini sosial məsələlərin, əhalinin aztəminatlı hissəsinin problemlərinin həlli üzərində qurmaq niyyətindədir. 

Azərbaycanın sosial dövlət imici uğurlarımızın aydın ifadəsini yaradır.  Sosial dövlət özünün bütün vətəndaşlarının iqtisadi və ictimai tərəqqisinə imkanlar  yaradır. Nəticə etibarilə bir nəfərin inkişafı hamının inkişafının şərti kimi çıxış edir. Bu baxımdan sosial dövlət vətəndaşların  yüksək rifahının təminatçısıdır. “Sosial siyasət daim bizim əsas prioritetlərimizdən biridir” söyləyən dövlətimizin  başçısı  İlham Əliyev bunu  belə əsaslandırır ki, iqtisadi tərəqqi güclü sosial siyasətlə tamamlanır. Əmək haqlarının, pensiyaların artırılması  müsbət dinamikanın göstəricisidir. Ehtiyac içində yaşayan vətəndaşlara dövlət həmişə öz yardımını göstərir və göstərəcək. Cənab İlham Əliyev eyni zamanda bildirir: “Orta təbəqənin maraqlarının qorunması üçün çox ciddi institusional islahatlar aparılır, iş yerlərinin yaradılması ilə bağlı addımlar atılır. Varlı təbəqə isə dövlətdən dotasiya, hansısa yardım gözləməməlidir. Ona görə kommunal tariflərin diferensiasiyası da bax, bu sosial ədalət prinsipini əsas prinsip kimi götürmüşdür və hesab edirəm ki, sosial məsələlərin həlli işində biz  əldə edilmiş uğurlarla fəxr edə bilərik.” Uğurlu sosial-iqtisadi göstəriciləri ilə dünyanın nüfuzlu maliyyə qurumlarının hesabatlarında birinciliyini qoruyan Azərbaycanda insan amilinə verilən dəyər hər zaman təqdir olunur. Bu məqamı xüsusi vurğulamaq lazımdır ki,  Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi tədbirlərdə  günün əsas çağırışlarından olan yoxsulluqla mübarizə hər zaman önə çəkilmiş, ölkəmizin bu sahədəki təcrübəsi nümunə göstərilmişdir. Prezident İlham Əliyev bildirir ki, ən ucqar kəndlər də  iqtisadi inkişafı öz həyat tərzində hiss etməlidir: “Yalnız bütün əhalimiz özünün daha yaxşı yaşadığını hiss etdiyi bir vaxtda, hökumətimiz vəzifəsini yerinə yetirmiş hesab edə bilər. Budur, bizim məqsədimiz-vətəndaşlara eyni şərait yaratmaq.” Regionların, həmçinin  Bakı və Bakıətrafı qəsəbələrin sosial-iqtisadi inkişafına dair Dövlət proqramlarının uğurlu icrası dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin rayonlara səfəri çərçivəsində açılışı və təməlqoyma mərasimləri keçirilən sosial obyektlərin say təkibindən də daha aydın görünür. Ölkə Prezidenti bildirir ki,  regionların inkişafı daim diqqət mərkəzində olmuşdur. Ötən il, eyni zamanda, cari ilin ötən dövründə bölgələrə səfərlərin, həmçinin səfərlər çərçivəsində açılışı və təməlqoyma mərasimləri keçirilən yeni müəssisələrin say tərkibi yüksək rifahın dövlət siyasətinin əsası olduğu özünü qabarıq şəkildə nümayiş etdirir. Ölkə Prezidenti  bu fikri  böyük inamla qeyd edir ki, biz diqqəti xüsusən gələcək iqtisadi inkişafımıza yönəltməliyik. Görüləcək işlər, yeni, infrastruktur layihələrinin, sosial proqramların icrası nəticəsində yoxsulluq səviyyəsi daha da düşəcək və 15 il bundan əvvəl qarşıya qoyulan vəzifə təmin ediləcək- Azərbaycanda yoxsulluq tamamilə aradan götürülməlidir: “Növbəti illərdə biz daha çox şaxələndirməyə diqqət yetirməliyik və bizim hökumətimizin diqqət yönəltdiyi sahələr müasir texnologiya və kənd təsərrüfatıdır.”

Ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrinin inkişafı istiqamətində görülən işlər də göz önündədir.  Bölgələr üzrə ixtisaslaşmanın aparılması və dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin sədrliyi ilə müşavirələrin keçirilməsi, cari ildə qeyd edilən sahələrin inkişafına dair Dövlət proqramlarının təsdiqlənməsi   qarşıya qoyulan məqsədlərə geniş yol açır. “Çayçılığın inkişafına dair 2018-2027-ci illər üçün Dövlət Proqramı”, “Azərbaycan Respublikasında sitrus meyvəçiliyinin inkişafına dair  2018-2025-ci illər üçün Dövlət Proqramı”, “Çəltikçiliyin inkişafına dair 2018-2025-ci illər üçün Dövlət Proqamı” və s. kimi sənədlər  iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin dövlət siyasətinin əsası olduğunu bir daha təsdiqləyir.

Təkmil islahatlar fonunda yeni hədəflərin gundəmə gətirilməsi və həyata keçirilməsi istiqamətində atılan addımlar da davamlı inkişafı şərtləndirir. Ölkə Prezidenti  İlham Əliyevin  “Milli iqtisadiyyat və iqtisadiyyatın əsas sektorları üzrə strateji yol xəritələrinin təsdiq edilməsi haqqında” Fərmanı və bu sənədə əsasən müxtəlif istiqamətləri əhatə  edən yol xəritələrinin hazırlanması və icrası deyilənlərə bariz nümunədir. Strateji yol xəritələri arasında əhalinin sosial müdafiəsinin daha da gücləndirilməsinə xidmət edən addımlar  xüsusi diqqət çəkir. Bu, cənab İlham Əliyevin 2003-cü ildə keçirilən andiçmə mərasimində “Əhalinin sosila müdafiəsini prioritetdir” cağırışının  təsdiqidir.

Bu vacib məqam da qeyd olunmuşdur ki, iqtisadi  inkişafa uyğun olaraq əmək haqları, pensiyalar ildə ən azı iki dəfə artırılmalıdır. Dünyada iqtisadi və maliyyə böhranının yaşanması ilə əlaqədar bəzi ölkələrdə sosial ödənişlərin azaldığına  baxmayaraq ölkəmizdə müxtəlif sahələrdə çalışanların əmək haqları, pensiyaları mütəmadi olaraq artırılır. Ötən ilin son ayında və cari ilin arxada qalan aylarında  bu istiqamətdə atılan addımlara diqqət yetirək. Prezident İlham Əliyevin  25 dekabr 2017-ci il tarixli  “Minimum əmək haqqının artırılması haqqında” Fərmanına əsasən 2018-ci il yanvarın 1-dən  minimum aylıq əmək haqqının məbləği 130 manat müəyyən edilib. Eyni zamanda dövlətimizin başçısı İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasında 2018-ci il üçün yaşayış minimumu haqqında”, “Azərbaycanda 2018-ci il üçün ehtiyac  meyarının həddi  haqqında” qanunları təsdiqlədi.  2018-ci il üçün  yaşayış minimumu ölkə üzrə 173 manat, əmək qabiliyyətli əhali üçün 183 manat, pensiyaçılar  üçün 144 manat, uşaqlar üçün 154 manat məbləğində müəyyən edilib.  Ünvanlı  dövlət sosial yardımının təyin edilməsi məqsədilə  2018-ci il üçün ehtiyac meyarının həddi 130 manat məbləğindədir.  Cari ildə ehtiyac meyarı 116 manat təşkil edir.  2018-ci ilin ilk aylarından başlayaraq  “Əhalinin sosial müdafiəsinin yaxşılaşdırılmasına dair əlavə tədbirlər haqqında”, sonra sosial müavinətlərin, fəxri adlara görə aylıq təqaüdlərin, gənc  istedadlar üçün xüsusi təqaüdün,  uşağa qulluğa  qismən ödənişli sosial məzuniyyətdə olanlara verilən müavinətin,  ali məktəb tələbələri üçün Prezident təqaüdünün, doktorantlar, ali təhsil, orta ixtisas və ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisələrinin tələbələri  və şagirdləri, AMEA-nın magistratura səviyyəsi üzrə tələbələr üçün müəyyən edilmiş təqüdlərin artırılması, əmək pensiyalarının  sığorta hissəsinin indeksləşdirilməsi, şəhid ailələri üçün, həmçinin müharibə əlillərinə, 1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmiş bəzi kateqoriyalardan olan şəxslərə Prezident təqaüdünün artırılması, 1941-1945-ci illər İkinci Dünya müharibəsi iştirakçılarına, həlak olmuş və ya sonralar vəfat etmiş döyüşçülərin dul arvadlarına, arxa cəbhədə fədakar əməyinə görə orden və medallarla təltif edilmiş şəxslərə birdəfəlik maddi yardım verilməsi, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün, müstəqilliyinin və Konstitusiya quruluşunün müdafiəsi ilə əlaqədar əlil olmuş şəxslərin və şəhid ailələrinin sosial məişət şəraitinin yaxşılaşdırılmasına dair əlavə tədbirlər haqqında sərəncamlar da təqdirəlayiqdir.

Bunu da qeyd edək ki, dövlətimizin başçısının digər sərəncamlarına uyğun olaraq  martın 1-dən təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, gənclər, idman, elmi müəssisə və təşkilatlarda, həmçinin  dövlət büdcəsindən maliyyələşən bir sıra təşkilatlarda, sosial təminat müəssisələrində,  kənd təsərrüfatı,  ekologiya və ətraf mühitin mühafizəsi, meliorasiya, su təsərrüfatı  və balıqartırma sahələrində çalışan işçilərin əmək haqları  orta hesabla 10 faiz  artırılmışdır. Əvvəldə də qeyd etdiyimiz kimi, beynəlxalq maliyyə qurumlarının, xüsusilə Azərbaycanı ən islahatçı ölkə kimi tanıyan  Dünya Bankının hesabatlarında  Azərbaycanın yoxsulluqla mübarizə, əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində atdığı addımlar yüksək qiymətləndirilərək, əldə olunan uğurlar əsaslı şəkildə qeyd edilir.

Sosial mənzillərin inşası istiqamətində atılan addımlar, özünüməşğulluğun təminatına yönələn “ABAD” mərkəzlərin yaradılması və uğurlu fəaliyyəti də  insan amilinə verilən dəyərdən qaynaqlanır. Bu kimi addımlar dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin  7 aprel 2016-cı il tarixli “Əhalinin özünüməşğulluğunun təmin olunması sahəsində əlavə tədbirlər haqqında” Sərəncamından və 23 sentyabr 2016-cı il tarixli “Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin tabeliyində “ABAD publik hüquqi şəxsin yaradılması haqqında” Fərmanından irəli gələn vəzifələrin uğurlu icrasıdır. Ölkə Prezidenti İlham Əliyev andiçmə mərasimində  bu əsas məqamı da diqqətə çatdırmışdır: “Bu illər ərzində Azərbaycan intellektual məhsulun ixracatçısına çevrilibdir. “ASAN xidmət” artıq başqa ölkələrdə tətbiq olunur, bizim təcrübəmiz öyrənilir. Bu, ictimai xidmətlər sahəsində bir inqilab idi. Bu, sosial layihədir. Çünki bu layihə insanlara xidmət göstərir. On üç “ASAN xidmət” mərkəzimiz var. Bu ilin sonuna qədər onların sayı 15-ə, gələn ilin sonuna qədər isə 20-yə çatacaqdır. “ASAN xidmət” mərkəzlərində 20 milyondan çox müraciət qeydə alındı və bu qurumu bəyənmə əmsalı 100 faizə yaxındır.”

Cənab İlham Əliyevin  qaçqın və məcburi köçkünlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə yönələn addımları da diqqətçəkəndir.  Statistikaya əsasən, son 15 ildə  məcburi köçkünlərə  yemək xərci üçün  verilən aylıq  müavinət  4 dəfə, kommunal xidmətlərə görə  vəsaitin məbləği 4,5 dəfə artırılıb. Sosial müdafiənin yaxşılaşdırılması istiqamətində  atılan addımların nəticəsi olaraq  məcburi köçkünlər və qaçqınlar  arasında yoxsulluq  azalaraq 75 faizdən 12 faizə enib.  Dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin son “Məcburi köçkünlər və onlara bərabər tutulan şəxslər üçün vahid aydıq müavinətin artırılması haqqında” Sərəncamı bu diqqət və qayğının davamlığının göstəricisidir.  Andiçmə mərasimində ölkə Prezidenti  İlham Əliyev bu statistikanı da açıqlamışdır: “Biz köçkünlərlə bağlı olan məsələləri də uğurla həll edirik. Yüzə yaxın qəsəbə salınıb, 280-290 min köçkün soydaşımız yeni evlərlə, mənzillərlə təmin edilibdir. Biz bundan sonra da onlara dəstək göstərəcəyik. Köçkünlərin məişət problemləri, onların məşğulluğu daim diqqət mərkəzindədir. Gələcəkdə də bu istiqamətdə addımlar atılacaqdır.”

Qısa təhlil  dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin  “İnsan amili, insan kapitalı. Mən hələ bunu 2003-cü ildə demişəm, biz neft kapitalını insan kapitalına çevirməliyik. Bunu deyəndə təkcə elmə, texnologiyalara, təhsilə qoyulan vəsaitdən söhbət getmir. Söhbət ondan gedir ki, Azərbaycan vətəndaşına hər yerdə hörmət olmalıdır” tezisinin davamı olaraq söylədiyi “İqtisadi göstəricilər təkcə rəqəmlərdə deyil, insanların gündəlik həyatında öz əksini tapmalıdır” fikrinin reallıqlara əsaslandığını təsdiqləyir.

Yeganə Əliyeva, “İki sahil”