Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın müasir tarixinin ən şərəfli səhifələrindən biridir. 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan Ordusunun əldə etdiyi mühüm hərbi uğurlardan biri də Cəbrayıl şəhərinin və rayonun bir sıra yaşayış məntəqələrinin işğaldan azad olunması olmuşdur. Bu qələbə Azərbaycan xalqında böyük qürur hissi yaratmış, torpaqlarımızın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ olmuşdur.

Cəbrayıl rayonu Azərbaycanın cənub-qərbində yerləşir. Rayon zəngin tarixi, mədəni irsi və əlverişli coğrafi mövqeyi ilə seçilir. Cəbrayıl şəhəri və rayonun kəndləri uzun illər ərzində burada yaşayan insanların doğma yurdu olmuşdur. Lakin 1993-cü ilin avqustunda Cəbrayıl rayonu Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. İşğal nəticəsində rayonun əhalisi öz doğma torpaqlarından məcburi köçkün düşmüş, yaşayış məntəqələri dağıdılmış, tarixi və mədəni abidələrə ciddi ziyan dəymişdir.

Uzun illər ərzində Azərbaycan dövləti beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanaraq işğal olunmuş ərazilərin azad edilməsini və məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıtmasını tələb edirdi. Lakin aparılan danışıqlar uzun müddət nəticəsiz qaldı. Nəhayət, 2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın mövqelərinə və yaşayış məntəqələrinə hücumlarından sonra Vətən müharibəsi başladı.

Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına başladı və qısa müddət ərzində mühüm hərbi uğurlar əldə etdi. Cəbrayıl istiqamətində aparılan döyüşlər də xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan əsgər və zabitləri böyük qəhrəmanlıq göstərərək düşmənin müdafiə mövqelərini yarır, strateji yüksəklikləri və yaşayış məntəqələrini bir-birinin ardınca azad edirdilər.

2020-ci il oktyabrın 4-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev xalqa müraciətində Cəbrayıl şəhərinin və rayonun bir sıra kəndlərinin işğaldan azad edildiyini elan etdi. Bu xəbər Azərbaycan xalqı tərəfindən böyük sevinclə qarşılandı. Cəbrayılın azad olunması Vətən müharibəsinin gedişində mühüm dönüş nöqtələrindən biri oldu.

Cəbrayıl şəhərinin azad edilməsi həm hərbi, həm də mənəvi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Azərbaycan Ordusunun Cəbrayıl istiqamətində uğurlu əməliyyatları digər işğal olunmuş ərazilərin azad edilməsinə də geniş imkanlar yaratdı. Rayonun azad olunması ilə Azərbaycan Ordusu cənub istiqamətində mühüm strateji mövqelərə nəzarəti təmin etdi.

Cəbrayılın azad olunması həm də Azərbaycan əsgərinin yüksək döyüş qabiliyyətini və qəhrəmanlığını nümayiş etdirdi. Müharibə zamanı hərbçilərimiz mürəkkəb şəraitdə, böyük fədakarlıq və əzmkarlıqla döyüşdülər. Onların əsas məqsədi işğal altında olan torpaqlarımızı azad etmək, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etmək və doğma yurdlarından didərgin düşmüş insanların öz torpaqlarına qayıtmasına şərait yaratmaq idi.

Cəbrayıl uğrunda gedən döyüşlərdə Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçuları şəhid oldu. Onların göstərdiyi qəhrəmanlıq heç vaxt unudulmayacaq. Şəhidlərimizin qanı bahasına azad edilən torpaqlar xalqımız üçün müqəddəsdir. Bu qələbə Azərbaycan xalqının milli həmrəyliyinin, dövlət-xalq-ordu birliyinin mühüm göstəricisi kimi tarixə düşdü.

Cəbrayılın işğaldan azad olunmasından sonra rayonda genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlanıldı. İşğal dövründə dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması, yolların çəkilməsi, enerji və sosial infrastrukturun yaradılması istiqamətində mühüm layihələr həyata keçirilir. Məqsəd Cəbrayılı müasir, rahat və dayanıqlı yaşayış məkanına çevirmək, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışını təmin etməkdir.

Cəbrayıl rayonunun gələcək inkişafında nəqliyyat və enerji layihələri də mühüm rol oynayır. Azad edilmiş ərazilərdə yolların, körpülərin, elektrik stansiyalarının və digər infrastruktur obyektlərinin inşası regionun iqtisadi potensialının inkişafına xidmət edir. Cəbrayılın coğrafi mövqeyi onun Azərbaycanın digər bölgələri ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir.

Bu gün Cəbrayılın adı Azərbaycan xalqının yaddaşında həm faciə, həm də qələbə ilə bağlıdır. İşğal illərində rayonun sakinləri doğma torpaqlarından uzaqda yaşasalar da, Cəbrayıla qayıtmaq ümidlərini heç vaxt itirmədilər. Onların arzusu 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusunun şanlı Qələbəsi nəticəsində gerçəkləşdi.

Cəbrayıl rayonunun azad olunması Azərbaycan tarixində mühüm hadisədir. Bu qələbə göstərdi ki, xalq öz torpaqlarına bağlılığını və milli iradəsini heç zaman itirmir. Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığı, şəhidlərimizin fədakarlığı və dövlətimizin apardığı məqsədyönlü siyasət nəticəsində işğal faktına son qoyulması ölkəmizin tarixində yeni mərhələ yaratdı.

Bu gün Cəbrayıl azad, qurulan və yenidən dirçələn bir rayondur. Burada aparılan bərpa işləri gələcəyə olan inamı daha da artırır. Dağıdılmış şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, insanların doğma torpaqlarına qayıtması Cəbrayılın yeni həyatının başlanğıcıdır.

Cəbrayılın işğaldan azad olunması Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaq. Bu tarixi qələbə gələcək nəsillərə dövlətçiliyin, vətən sevgisinin, milli birliyin və qəhrəmanlığın əhəmiyyətini göstərən mühüm nümunədir. Cəbrayılın azadlığı uğrunda canından keçən şəhidlərimizin xatirəsi daim ehtiramla yad ediləcək. Azad Cəbrayıl isə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasının və xalqımızın böyük qələbəsinin rəmzlərindən biri kimi yaşayacaq.

Ələmdar Cabbarov,
YAP Ordubad rayon təşkilatının müavini