Bu səfərin əsas nəticəsi, gələcək ikitərəfli münasibətlərin arxitekturasını formalaşdıran konkret qərarlar və sənədlər oldu. Mübaliğəsiz olaraq, Azərbaycan və Qırğızıstan arasında Müttəfiqlik Münasibətləri haqqında Müqavilənin imzalanması səfərin əsas hadisəsidir. Bu sənəd iki ölkə arasında qarşılıqlı əlaqəni ənənəvi strateji tərəfdaşlıqdan kənara çıxarır və daha dərin əməkdaşlıq formasını təsbit edir. Müttəfiqlik təkcə iqtisadi və humanitar əlaqələrin genişləndirilməsini deyil, həm də təhlükəsizlik, xarici siyasət və beynəlxalq gündəm üzrə səylərin əlaqələndirilməsini nəzərdə tutur. Bu o deməkdir ki, Bakı və Bişkek həm regional, həm də qlobal miqyasda bir-birini dəstəkləmək üçün qarşılıqlı öhdəliklər götürürlər. Qeyd etmək vacibdir ki, Azərbaycan artıq Türkiyə ilə oxşar münasibət formatına malikdir. Əvvəllər imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi müttəfiq əməkdaşlığının modelinə çevrilib və oxşar model hazırda Qırğızıstana da tətbiq olunur. Bu, Bakının türk dünyasında etimad və əməkdaşlıq zonası yaratmaq üzrə ardıcıl siyasətini nümayiş etdirir. Səfər çərçivəsində mətbuata bəyanatla çıxış edən prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki: “Bu gün biz birgə Azərbaycan-Qırğız İnvestisiya Fondunun maliyyə vəsaitinin iki dəfə - 200 milyon dollara qədər artırılması barədə razılıq əldə etdik. Əminəm ki, bu da son hədd deyil, çünki Fondun fəaliyyəti üzrə bizə nümayiş etdirilən təqdimat konkret məzmunla zənginləşir. Qırğızıstanda həyata keçirilən çoxlu layihə var və onlar birgə istehsal, yeni iş yerləri yaradır, qarşılıqlı fəaliyyətimizin iqtisadi potensialını möhkəmləndirir”. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanın Özbəkistan və Türkiyə də daxil olmaqla digər ölkələrlə investisiya fondlarının yaradılmasında oxşar təcrübəsi var. Bu mexanizmlər qarşılıqlı investisiyaların artımına və iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə kömək edərək effektivliyini sübut edib. Bu formatın Qırğızıstana genişləndirilməsi məntiqi olaraq Bakının regional əməkdaşlığın inkişaf strategiyasına uyğun gəlir.
Həmçinin qeyd etmək lazımdır ki, humanitar sahə ikitərəfli münasibətlərdə xüsusi yer tutur. Mədəniyyət günləri, təhsil layihələri və mədəni mübadilələr uzunmüddətli əməkdaşlıq üçün möhkəm təməl təşkil edir. İki prezidentin iştirakı ilə açılan Ağdam bölgəsindəki Manas məktəbi bu qarşılıqlı əlaqənin simvoluna çevrildi. Bu, sadəcə bir təhsil müəssisəsi deyil; bu, yalnız deklarativ deyil, həm də praktik xarakter daşıyan qardaşlıq əlaqələrinin maddi təcəssümüdür. Qırğızıstanın iştirakı ilə Qarabağın bərpası da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu, təkcə həmrəyliyi deyil, həm də Azərbaycan üçün tarixi əhəmiyyət kəsb edən konkret layihələrdə iştirak etmək istəyini nümayiş etdirir. Bu fonda Şuşa ilə Çolpon-Ata, Qəbələ ilə Karakol, Gəncə ilə Oş arasında qardaş şəhər münasibətlərinin qurulması səfərin digər vacib elementidir. Bu cür əlaqələr üfüqi qarşılıqlı əlaqə kanalları yaradır, bölgələri, müəssisələri və ictimai təşkilatları əməkdaşlığa cəlb edir. Bu "şəhər diplomatiyası" münasibətləri dövlətlərarası təmaslardan daha davamlı səviyyədə dərinləşdirməyə imkan verir.
Beləliklə, Azərbaycan və Qırğızıstan müasir, praqmatik və qarşılıqlı faydalı münasibətlərin tarixi yaxınlıq təməli üzərində necə qurulacağını nümayiş etdirirlər. Bu, türk dünyasında daha dərin inteqrasiya meylini möhkəmləndirir və regiondakı digər ölkələr üçün model olmaq üçün bütün potensiala malik qarşılıqlı əlaqə modelini yaradır.
Hicran Hüseynova,
Milli Məslisin komitə sədri, professor
