Azərbaycan Respublikası ilə Serbiya Respublikası arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət, ərazi bütövlüyünün tanınması və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanır. Hər iki ölkə coğrafi baxımdan fərqli regionlarda – Cənubi Qafqaz və Balkanlarda yerləşsə də, siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq üçün ortaq maraqlara malikdir. Münasibətlər əsasən 1990-cı illərdən sonra, hər iki dövlət müstəqil siyasət yürütməyə başladıqdan sonra inkişaf etməyə başlamışdır.
Diplomatik münasibətlərin qurulması və siyasi əməkdaşlıq
Azərbaycan ilə Serbiya arasında diplomatik münasibətlər 1997-ci ildə qurulmuşdur. O vaxtdan etibarən iki ölkə arasında siyasi dialoq ardıcıl şəkildə inkişaf etmişdir. Hər iki dövlət bir-birinin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini dəstəklədiyini dəfələrlə bəyan etmişdir. Azərbaycan Serbiyanın Kosovo məsələsində mövqeyini dəstəkləyir, Serbiya isə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır və Qarabağ məsələsində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmət etdiyini bildirir. Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynamışdır. Dövlət başçıları və hökumət nümayəndələri arasında keçirilən görüşlər siyasi etimadın möhkəmlənməsinə və əməkdaşlıq istiqamətlərinin genişlənməsinə şərait yaratmışdır. Parlamentlərarası əlaqələr də aktiv xarakter daşıyır və hər iki ölkənin qanunverici orqanlarında dostluq qrupları fəaliyyət göstərir.
İqtisadi əməkdaşlıq
Azərbaycan və Serbiya arasında iqtisadi əlaqələr son illərdə daha da genişlənmişdir. Energetika, tikinti, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı və infrastruktur sahələri əsas əməkdaşlıq istiqamətlərindəndir. Azərbaycan şirkətləri Serbiyada bir sıra infrastruktur layihələrinin icrasında iştirak etmişdir. Xüsusilə yol və körpü tikintisi sahəsində əməkdaşlıq diqqətəlayiqdir. Enerji sahəsində də əməkdaşlıq perspektivlidir. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan ölkə kimi Serbiya üçün alternativ enerji mənbəyi hesab olunur. Bu baxımdan qaz təchizatı və enerji layihələri iki ölkə arasında strateji əməkdaşlıq sahələrindən biridir.
Ticarət dövriyyəsi hələ istənilən səviyyədə olmasa da, artım tendensiyası müşahidə olunur. Hər iki ölkə iqtisadi əlaqələrin daha da genişləndirilməsi üçün birgə hökumətlərarası komissiya çərçivəsində əməkdaşlıq edir.
Humanitar və mədəni əlaqələr
Humanitar sahədə əməkdaşlıq Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Təhsil, mədəniyyət və turizm sahələrində qarşılıqlı layihələr həyata keçirilir. Tələbə mübadiləsi proqramları, mədəni tədbirlər və sərgilər iki xalq arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Serbiyada Azərbaycan mədəniyyətinin tanıdılması istiqamətində müxtəlif tədbirlər keçirilmiş, eyni zamanda Azərbaycanda da Serbiya mədəniyyəti təqdim olunmuşdur. Bu cür tədbirlər xalqlar arasında dostluq münasibətlərinin dərinləşməsinə töhfə verir.
Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq
Azərbaycan və Serbiya bir sıra beynəlxalq təşkilatlarda əməkdaşlıq edir. Hər iki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, ATƏT və digər beynəlxalq qurumlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirir. Bundan əlavə, Serbiya Qoşulmama Hərəkatı ilə əməkdaşlıq edir və Azərbaycan bu təşkilata sədrliyi dövründə Serbiya ilə dialoqu genişləndirmişdir. Beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində münasibətlərin formalaşmasına kömək edir.
Nəticə
Azərbaycan Respublikası ilə Serbiya Respublikası arasındakı münasibətlər siyasi sabitlik, qarşılıqlı hörmət və ortaq maraqlar əsasında inkişaf edir. Hər iki ölkə ərazi bütövlüyü prinsipinə xüsusi önəm verir və beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə sadiq olduqlarını vurğulayır. İqtisadi, enerji, humanitar və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Mövcud potensial nəzərə alındıqda, gələcəkdə Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin daha da genişlənəcəyi və strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində inkişaf edəcəyi gözlənilir.
Ələmdar Cabbarov,
YAP Ordubad rayon təşkilatının sədr müavini
